A

a

i

a tak dále | i tak dalej
a (tak) podobně | i tym podobne
a další (lidé), a jiné (věci) | i inni
a vůbec (všechno) | i w ogóle
a především | a przede wszystkim
a dokonce... | a nawet...
a proto... | i dlatego...
tu a tam | tu i tam
A co teď? | I co teraz?
A co ty/vy? | I co ty/wy na to?, A ty/wy?
No a?, A co jako/má být? | No i?, I co?, I co z tego?
A ještě něco! | I jeszcze coś!
A tak jsem odešel. | Więc odszedłem.
Dvě města, a to/sice New York a Londýn. | Dwa miasta, mianowicie Nowy Jork i Londyn.
Dvě a dvě jsou čtyři. | Dwa plus dwa jest cztery.
Psal a psal. | Pisał i pisał.
Slíbil mi to, a stejně nepřišel. | Obiecał, że przyjdzie, a nie przyszedł.
Vypadá tak zdravě, a zatím je nemocná. | Wygląda na zdrową, a jest chora.
Moc nejí, a přesto je tlustý. | Nie je dużo, a mimo to jest gruby.
Je pěkná? – A jak! | Ładna jest? – Jeszcze jak!
A jo! (chápu) | A, jasne!
A je to! (hotovo) | Gotowe!

aby

(za účelem) żeby, aby

Abych řekl pravdu... | Żebym nie skłamał...
Chcete, abych mu zavolal? | Chce pan(i), żebym do niego zadzwonił?
Potřebuji, abys přišel. | Chciałbym, żebyś przyszedł.
Odjela tam, aby se naučila anglicky. | Pojechała tam, żeby nauczyć się angielskiego.
Zopakoval jsem to, aby to pochopila. | Powtórzyłem to, żeby zrozumiała.
Máš dost peněz, abys to mohl koupit? | Masz dość pieniędzy, żeby to kupić?
A aby to bylo ještě složitější... | I żeby to jeszcze bardziej skomplikować...
Dohlédni, aby... | Dopilnuj, żeby...
Místo aby přišel sám, poslal svého bratra. | Zamiast przyjść osobiście, wysłał brata.
Takže aby bylo jasno... | A więc wyjaśnijmy to sobie...
Radím ti, abys to nedělal. | Radzę ci, żebyś tego nie robił.
Připomeň mu to, aby na to nezapomněl. | Przypomnij mu, żeby o tym nie zapomniał.
Utekl ze země, aby ho nezajali. | Uciekł z kraju, żeby uniknąć zatrzymania.
Mám strach, aby to neztratil. | Boję się, że może to zgubić.
Řekl jsem to, aby nebyla smutná. | Powiedziałem to, żeby nie była smutna.
A abychom nezapomněli... | I abyśmy nie zapomnieli...
aby ne... (se slovesem) | żeby nie...
Aby ne! (jistě) | No jasne!
takový aby... | taki, żeby...

♦
(kéž) żeby, oby

Už aby byl pátek! | Żeby już był piątek!
Už aby tu byli. | Żeby już tu byli.
Už aby to přestalo/skončilo! | Żeby to się już skończyło!
Už aby začali... (je nejvyšší čas) | Najwyższy czas, żeby wreszcie zaczęli...
Jen abys neztratil ty peníze. | Żebyś tylko nie zgubił tych pieniędzy.
Jenom aby! | Oby!, Miejmy nadzieję!
Ne abys to všem říkal! | Tylko nie mów tego wszystkim!
Aby se mu tak něco stalo! | Oby tylko nic mu się nie stało!

ačkoli

aczkolwiek, chociaż

Ačkoli vím, že to nepotřebuješ... | Chociaż wiem, że tego nie potrzebujesz...
Šel tam, ačkoli nebyl zván. | Poszedł tam, chociaż go nie zaproszono.
Ačkoli, proč ne? | Właściwie czemu nie?

adresa

adres m

Jakou máte e-mailovou adresu? | Jaki jest pana/pani adres e-mail?
Pošlete to na tuto adresu. | Proszę to wysłać na ten adres.
Na této adrese už nebydlí. | Nie mieszka już pod tym adresem.
Informace najdete na této adrese. | Więcej informacji znajduje się pod tym adresem.
urážky na adresu ministra... | obelgi pod adresem ministra...
přen. To jste na špatné adrese. (na nesprávném místě) | Trafił(a) pan(i) pod niewłaściwy adres.
napsat na obálku/dopis adresu | zaadresować kopertę/list
přechodná/stálá/zpáteční adresa | adres tymczasowy/stały/zwrotny
adresa trvalého bydliště | adres zameldowania
firemní adresa | adres firmowy
adresa poštovní přihrádky (PO Box) | numer skrytki pocztowej

akorát

akurat, (jenom) tylko

Jdeš akorát, právě jsme začali. | Jesteś w samą porę, właśnie zaczęliśmy.
Ty kalhoty jsou mi akorát. | Te spodnie są na mnie w sam raz.
Přijel akorát, když jsem odjížděl. | Przyjechał właśnie kiedy wyjeżdżałem.
Trefil se akorát doprostřed. | Trafił w sam środek.
Akorát odcházíme. | Akurat wychodzimy.
Přišla akorát ona. | Przyszła tylko ona.
Akorát doufám, že... | Mam tylko nadzieję, że...
To je pěkný, akorát že si to nemůžeme dovolit. | To się nam podoba, ale nie możemy sobie na to pozwolić.
akorát, že... (omezení, jenže) | tylko, że...
..., akorát že ten tady teď není. | ..., tylko że nie ma go tu teraz.
Já mám tak akorát čas! | Jakbym miał na to czas!
Mám tě tak akorát dost! | Mam cię już dosyć!

ale

ale, (nýbrž) lecz

Byla tu, ale neviděla mě. | Była tu, ale nie widziała mnie.
Ale na druhou stranu... | Ale z drugiej strony...
Ne já, ale tys to udělal! | To ty to zrobiłeś, nie ja!
Jít tam kvůli tomu ale nechci. | Ale nie chcę tam iść z tego powodu.
Pršelo, ale přece jsme šli na výlet. | Padało, mimo to jednak wybraliśmy się na wycieczkę.
Je to smutné, ale je to tak. | To smutne, ale prawdziwe.
Ale jdi! (nevěřícně) | No proszę cię!
Ale, ale! (podívejme se) | No, no!
Ale, ale. (konejšivě) | No już, już.
To je ale auto! | Ale samochód!
To je ale týpek! (zvláštní ap.) | Niezły charakterek!
Ty ale vypadáš! | Ale ty wyglądasz!
Ale ne! (samozřejmě ne) | W żadnym razie!
Ale ne! (zklamání ap.) | No nie!
Ale ano! (samozřejmě) | Ależ oczywiście, że tak!
nejen..., ale i | nie tylko..., ale i
Neexistují žádná ale. (výmluvy ap.) | Nie ma żadnych ale.

anebo

albo

anebo jinak... | albo inaczej...
teď, anebo nikdy | teraz albo nigdy
buď ... anebo | albo ..., albo
Buď půjde ona, anebo já. | Albo pójdzie ona, albo ja.
Dám si kávu anebo čaj. | Napiję się kawy albo herbaty.
Dejte mi kilo, anebo raději dvě. | Poproszę kilogram, albo lepiej dwa.

ani

ani

ani... ani | ani ..., ani
ani ty ani já | ani ty, ani ja
ani trochu/trošku | ani trochę
ani ne (nijak zvlášť) | niespecjalnie
ani jeden | ani jeden
ani jednou | ani razu
Nejí ani nepije. | Nie je ani nie pije.
Ani se nerozloučila! | Nawet się nie pożegnała!
Ani nenapsal, ani nezavolal. | Ani nie napisał, ani nie zadzwonił.
Ani mě nenapadne!, Ani nápad! | Nie ma mowy!, Nigdy w życiu!
Ani za nic! | Mowy nie ma!
Ani se neptej! | Nawet się nie pytaj!
Ani o tom nemluv! | Nawet o tym nie wspominaj!
Ať tě to ani nenapadne! | Nawet o tym nie myśl!
Nemá ani tušení. | Nie ma bladego pojęcia.
Nemám ani korunu. | Nie mam ani grosza.
Máš strach? – Ani ne. | Boisz się? – Nawet nie.
Je chytrá? – Ani ne. | Czy ona jest mądra? – Nieszczególnie.
Je pryč ani ne hodinu. | Nie ma go od niecałej godziny.
Přišel? – Ani nevím. | Przyszedł? – Nawet nie wiem.
Ani bych neřekl/se nedivil. | Nawet bym tak nie powiedział/się nie zdziwił.
Nebyl jsem tam, ani nepamatuju. | Nie byłem tam od lat.
Nebyla to ani tak diskuse, jako monolog. | To nie była dyskusja, raczej monolog.

aniž

bez

Vstoupila, aniž (by) pozdravila. | Weszła bez przywitania.
Udělal to, aniž by se mě zeptal. | Zrobił to bez pytania mnie o zgodę.
Šel tam, aniž byl pozván. | Poszedł tam bez zaproszenia.
Aniž bych chtěl být hrubý... | Nie chciałbym być niegrzeczny...
Aniž bych se chtěl chlubit... | Nie chcę się chwalić...
Aniž bych to schvaloval... | Chociaż tego nie pochwalam...

ano

tak

Ano? (souhlasíš?) | Tak? Zgadzasz się?
Ano? (opravdu) | Tak? Naprawdę?
Ano? (do telefonu) | Tak, słucham?
Myslím, že ano. | Myślę, że tak.
Přijdeš? – Ano. | Przyjdziesz? – Tak.
Udělal jsi to? – Ano. | Zrobiłeś to? – Tak.
Čaj? – Ano, děkuji. | Herbaty? – Tak, poproszę.
Ano i ne. | Tak i nie.
Ano, tak to uděláme. (tímto způsobem) | Tak, właśnie tak to zrobimy.
(Ale) ano, tak to uděláme. (neochotný souhlas) | Dobrze, zróbmy to tak.
Pusť mě tam, ano! (žádost) | Puść mnie tam, proszę!
Přijedu až za týden, ano? | Przyjadę dopiero za tydzień, dobrze?
Ach ano, zapomněl jsem vám to říct. | Ach tak, zapomniałem panu/pani o tym powiedzieć.
test ano/ne | test wyboru tak/nie

asi

(přibližně) około, mniej więcej

asi před týdnem | tak przed tygodniem
asi dva metry | mniej więcej dwa metry
asi tak ve tři | około trzeciej

♦
(pravděpodobně) prawdopodobnie, chyba

Asi už nepřijde. | Chyba już nie przyjdzie.
Asi umřel. | Chyba umarł.
Asi si myslíte, že... | Pewnie myślą państwo, że...
Asi jsem zabloudil. | Chyba zabłądziłem.
Asi bude pršet. | Chyba będzie padało.
Je doma? – Asi ano. | Jest w domu? – Chyba tak.
Asi ne. | Chyba nie.

aspoň, alespoň

przynajmniej

Měl bys to alespoň zkusit. | Powinieneś tego przynajmniej spróbować.
Aspoň jsi mi mohl zavolat. | Mogłeś przynajmniej do mnie zadzwonić.
Volal jsem alespoň dvacetkrát. | Dzwoniłem przynajmniej dwadzieścia razy.
Potřebuje aspoň 45 hlasů. | Potrzebuje przynajmniej 45 głosów.
Je to ošklivé, aspoň mně se to nelíbí. | To jest brzydkie, przynajmniej mi się to nie podoba.
Maso by se mělo vařit aspoň hodinu. | Mięso należy gotować przynajmniej godzinę.
Aspoň že tak/to. | Przynajmniej tyle.

ať

(aby) żeby

Řekni mu, ať počká/přestane. | Powiedz mu, żeby poczekał/przestał.
Pospěš, ať to nezmeškáš. | Pośpiesz się, żebyś tego nie przegapił.
Zavolej jim, ať nečekají. | Zadzwoń do nich, żeby nie czekali.
Hlavně ať... | Przede wszystkim...
Ať se snažila, jak chtěla... | Jak bardzo by się nie starała...
Ať je to kdekoliv, najdu to. | Znajdę to, gdziekolwiek by to nie było.
Ať se stane cokoli... | Cokolwiek by się nie działo...
Ať to stojí, co to stojí. | Za każdą cenę.
Ať se na to díváš jakkoli. | Jak by na to nie patrzeć.
Ať se ti to líbí nebo ne... | Czy ci się to podoba, czy nie...
ať je (to) ... nebo... | czy będzie (to) ... czy...
ať tak či onak | tak czy owak
ať chceš nebo nechceš | czy tego chcesz, czy nie

♦
(nechť) niech

Ať jde/mi zavolá! | Niech idzie/do mnie zadzwoni!
Jen ať si brečí! | Niech sobie beczy!
Ať nepřijdete pozdě! | Nie spóźnijcie się!
Dej pozor, ať to neztratíš. | Uważaj, żebyś tego nie zgubił.
Ať se mi o něj dobře postaráš. | Dobrze się nim zaopiekuj.
Ať se to neopakuje! | Niech się to więcej nie powtórzy!
Ať tě to ani nenapadne! | Nawet o tym nie myśl!
Ať už tě tu nevidím! | Żebym cię tu już więcej nie widział!
Ať mi vlezou na záda! | Mogą mi skoczyć!
Ať žije král! | Niech żyje król!
Ať žijí! | Niech żyją!
Ať se vám tu líbí. | Udanego pobytu.
Ať se propadnu, jestli... | Niech zginę na miejscu, jeśli...

až

(po jistý bod) aż

až až (víc než dost) | aż za dużo
až až (příliš) | za dużo
až do/k/po | aż do/po
až sem | aż dotąd
až po okraj | aż po brzeg
až do(po)sud | aż dotąd
až hrůza | aż strach
až na koho/co | poza kimś/czymś
až na to, že... | tylko że...
všichni, až na tebe | wszyscy poza tobą
Řídil jsem až do... | Prowadziłem aż do...
Přečtěte si strany 5 až 10. | Proszę przeczytać strony od 5 do 10.
Jsem promočený až na kůži. | Jestem przemoczony do suchej nitki.
Je chytrý až moc. | Jest aż za mądry.
Je až příliš štědrý. | Jest zbyt hojny.
Mohlo by jich být až 2000. (zdůraznění vysokého počtu) | Mogłoby ich być nawet 2000.
Až dosud se nic nestalo. | Jak dotąd nic się nie wydarzyło.
Mám toho až po krk! | Mam tego po dziurki w nosie!
Je až po krk v dluzích. | Tonie w długach.
Mám práce až nad hlavu. | Jestem po uszy zawalony robotą.
Času máme ažaž. | Mamy mnóstwo czasu.
Mám toho ažaž. | Mam tego dosyć.

♦
(když) jak

Až se vrátí, zavolej. | Zadzwoń do mnie, kiedy wróci.
Počkám, až přijde. | Poczekam, aż przyjdzie.
Křičel, až ochraptěl. | Krzyczał, aż zachrypł.
Mrzne, až praští. | Jest trzaskający mróz.

♦
(ne dříve) dopiero

až když... | dopiero kiedy...
až za hodinu/měsíc | dopiero za godzinę/miesiąc
Dorazil jsem až včera. | Dotarłem dopiero wczoraj.
Dostal jsem to až dnes. | Dostałem to dopiero dzisiaj.
Přijede až zítra. | Przyjedzie dopiero jutro.
Výsledky budou až v pátek. | Wyniki będą dopiero w piątek.
Tyto domy se začaly stavět až v... | Te domy zaczęto budować dopiero w...
Až teď si uvědomuji, že... | Dopiero teraz uświadamiam sobie, że...
Až tak pozdě? | Aż tak późno?
Je zvědavý, až vlezlý. | Jest ciekawski, wręcz wścibski.
Byl tak bledý, až jsem si myslel, že... | Był tak blady, że aż pomyślałem, że...

B

balík

pakiet m, paczka f

Máš tu balík. | Przyszła paczka do ciebie.
Vykouří balíček cigaret denně. | Wypala paczkę papierosów dziennie.
Bude to stát balík. | To będzie kosztowało fortunę.
Je v balíku. | Jest przy forsie/kasie.
Vypláznou (za to) balík. (zbytečně moc) | Zapłacą za to jak za zboże.
venkovský balík | prostak

balit

pakować, (svádět) koho podrywać kogoś

Zboží se balí do... | Towar pakuje się w...
Balím se/si kufry. | Pakuję się/walizki.
Balí si cigarety sám. | Sam sobie skręca papierosy.
Balila tam jednoho kluka. | Podrywała (tam) jednego faceta.
V kolik to balíš? (končíš práci) | O której kończysz pracę?
Já to balím. (končím) | Kończę z tym.

barva

kolor m, (barvivo) farba f

Jakou to má barvu? | Jaki to ma kolor?
Jaká je tvá oblíbená barva? | Jaki jest twój ulubiony kolor?
Máte to v jiné barvě? | Czy dostanę to w innym kolorze?
Listy na podzim mění barvu. | Jesienią liście zmieniają kolor.
bez ohledu na barvu jejich pleti | bez względu na kolor ich skóry
zdravá barva (kůže ap.) | zdrowy kolor
hrát všemi barvami | mienić się kolorami tęczy
přen. přiznat barvu před kým (přiznat se) | puścić farbę przed kimś

bát se

bać się

Bojím se, že má pravdu. | Obawiam się, że ma rację.
Neboj se! (neměj strach) | Nie bój się!
Neboj se! (bez obav) | Nie bój się!
Bál jsem se o tebe. | Bałem się o ciebie.
Neboj se mě! | Nie bój się mnie!
Není se čeho bát. | Nie ma się czego bać.
Čeho se bojíš? | Czego się boisz?
Nebojte se zeptat. | Nie bójcie się pytać.
Nebojím se tě. | Nie boję się ciebie.
Bála se psů. | Bała się psów.
Bojí se, že to ztratím. | Boi się, że to zgubię.
Bál se vrátit. | Bał się wrócić.
Hrozně se bojí pavouků. | Strasznie boi się pająków.
Kdo se bojí, nesmí do lesa. | Nie dla tego miód, kto się boi pszczół.

bavit

bawić

Bavil nás svými příběhy. | Zabawiał nas swoimi opowieściami.
Co tě baví dělat? | Co lubisz robić?
Baví mě čtení. | Lubię czytać.
Moc mě to baví. | Bardzo to lubię.
(Ne)baví mě to. | Lubię to./Nie lubię tego.
Už mě to nebaví. | Już mnie to nie bawi.
Přestává mě to bavit. | Powoli zaczynam mieć tego dosyć.
Jak je to může bavit? | Jak mogą czerpać z tego przyjemność?
Po nějaké době vás to přestane bavit. | Po jakimś czasie to staje się nudne.
Jeho vtípky už všechny přestávají bavit. | Jego dowcipy przestają kogokolwiek bawić.

bavit se

bawić się, (hovořit) rozmawiać

Dobře se bavte! | Dobrze się bawcie!
Bavíš se dobře? | Dobrze się bawisz?
Dobře jsme se bavili. | Dobrze się bawiliśmy.
Baví se tím, že hrají... | Bawią się, grając w...
Bavili jsme se o tobě. | Rozmawialiśmy o tobie.
Přestaňte se bavit! | Przestańcie rozmawiać!
O tom se (teď) nebudeme bavit. | Nie rozmawiajmy o tym teraz.
Nebavíme se spolu. | Nie rozmawiamy ze sobą.
Vůbec se s ním nebav! | W ogóle z nim nie rozmawiaj!
bavit se na čí účet | bawić się czyimś kosztem

běhat

biegać

Každé ráno chodím běhat. | Codziennie rano biegam.
Nerad běhám po nákupech/úřadech. | Nie lubię biegać po sklepach/urzędach.
Běhá mi z toho mráz po zádech. | Na myśl o tym ciarki przechodzą mi po plecach.
Běhá mi mráz po zádech při pomyšlení/když si pomyslím... | Ciarki przechodzą mi po plecach na myśl/kiedy pomyślę...
Už to běhá (v pohodě). (funguje) | To już działa.
hovor. běhat za ženskýma | uganiać się za kobietami
Mám nějaké běhání po úřadech. | Mam kilka spraw do załatwienia.
Nesnáším běhání po doktorech. | Nie znoszę biegania po lekarzach.

během

podczas, w czasie

Během dne ti několikrát volal. | Dzwonił do ciebie kilka razy w ciągu dnia.
Budu tam během hodiny. | Będę tam w ciągu godziny.
Sejdeme se během oběda. | Spotkamy się w porze obiadowej.
Během toho, co jsem spal... | Podczas gdy ja spałem, ...
Tohle lepidlo ztvrdne během minuty. | Klej zastyga w przeciągu minuty.
Během noci připadl další sníh. | W nocy napadało więcej śniegu.
Během celých devadesátých let... | Przez całe lata dziewięćdziesiąte...
Během celé porady nic neřekl. | Podczas całego zebrania nie odezwał się ani słowem.
během toho (mezitím ap.) | tymczasem
během toho (někdy v té době) | w międzyczasie

bez, beze

bez

Udělal to bez váhání. | Zrobił to bez wahania.
Bez ohledu na... | Bez względu na...
Mluvil bez přestání. | Mówił bez przerwy.
Bez ustání si stěžuje. | Ciągle narzeka.
Je to bez chuti. (pokrm) | To jest bez smaku.
A bez odmlouvání! | Bez dyskusji!
Bloudili jsme bez cíle. | Błądziliśmy bez celu.
Ležel tam bez hnutí. | Leżał tam bez ruchu.
Prošla bez povšimnutí. | Przeszła niepostrzeżenie.
Nechal to bez povšimnutí. | Nie zwrócił na to uwagi.
To je bez debat(y). | Bez wątpliwości.
Je to beze sporu nejlepší... | To jest niewątpliwie najlepsze...
Bez pochyby ti to řekl. | Bez wątpienia ci to powiedział.
Bez legrace! (vážná věc) | Bez żartów!
(Buď) Bez obav. (žádný strach) | Bez obaw.
Prosil bych kávu bez kofeinu. | Poproszę kawę bezkofeinową.
Pět bez tří se rovná... | Pięć minus trzy równa się...
Je bez práce. (nezaměstnaný) | Jest bez pracy.
Zůstali bez otce/matky. | Zostali bez ojca/matki.
Jsou bez domova/střechy nad hlavou. | Są bezdomni/bez dachu nad głową.
Byla nahoře bez. | Była topless.
Chodí bez podprsenky. | Chodzi bez biustonosza.
Odjel beze slova. | Wyjechał bez słowa.
Bez práce nejsou koláče. | Bez pracy nie ma kołaczy.
Jsem bez peněz/koruny. | Jestem bez grosza.
Řekl jsem mu bez obalu, že... | Powiedziałem mu bez ogródek, że...
Ale beze všeho! | Ależ oczywiście!
Byl jsem bez sebe zlostí. | Wyszedłem z siebie.
být bez sebe radostí | być upojonym ze szczęścia
bez mrknutí oka | bez mrugnięcia okiem
bez pardonu | bez pardonu
bez poplatku | bez opłaty
bez ladu a skladu | bez ładu i składu

běžet

biegać, biec

Běžel jako o život. | Uciekał jak poparzony.
Běž pryč! | Idź sobie!
Běž do háje/prdele! | Odwal się!
Běžte pro pomoc. | Biegnijcie po pomoc.
Běž se na to podívat. | Idź to zobaczyć.
Běžte dál! (dovnitř) | Proszę wejść!
Musím už běžet. | Muszę lecieć.
Běžela na autobus. | Biegła na autobus.
Závod se běží za každého počasí. | Zawody odbędą się bez względu na pogodę.
Čas běží. (není ho nazbyt) | Czas ucieka/mija.
Jak běží čas... | Z biegiem czasu...
Jak léta běží... | Lata biegną, a...
Lhůta běží od 1. dubna. | Termin upływa od 1 kwietnia.
Film poběží v kinech od... | Film wejdzie do kin...
Oč běží? | O co chodzi?
Motor běží na volnoběh. | Silnik pracuje na luzie.
Už běžím! | Już lecę!
jak to leží a běží (se vším všudy) | z całym dobrodziejstwem inwentarza

běžně

zwykle

Běžně se stává, že... | Często zdarza się, że...
Místa, kam člověk běžně nechodí... | Miejsca, do których człowiek normalnie nie chodzi...
Nejběžněji užívané fráze jsou... | Najczęściej używanymi zwrotami są...
To se tady děje běžně. | To tutaj normalne.
Tato nemoc se běžně léčí... | Tę chorobę leczy się zwykle...

běžný

pospolity, zwykły, (cena ap.) bieżący

Toto je zcela běžná chyba. | To bardzo częsty błąd.
Je to běžný postup. | To jest standardowe postępowanie.
Nejběžnější příčina... | Najczęstszą przyczyną...
Tyto případy jsou běžnější. | Te przypadki zdarzają się częściej.
svým běžným způsobem | we właściwy sobie sposób
ekon. běžná cena/sazba/mzda | zwykła cena/stawka bieżąca/standardowa pensja
ekon. běžný účet | rachunek bieżący

bílý

biały, (bledý) blady

Jím jenom bílé maso. | Jem tylko białe mięso.
Byla bílá jak stěna. | Była biała jak ściana.
Byl celý v bílém. | Był cały ubrany na biało.
Má pleť bílou jako sníh. | Ma cerę białą jak śnieg.
Vyvěsili bílou vlajku. (kapitulovali) | Wywiesili białą flagę.
Máme to černé na bílém. | Mamy to czarno na białym.
Bílý dům zprávu dementoval. | Biały Dom zdementował tę wiadomość.
obchod s bílým masem (s prostitucí) | handel kobietami
bílý obličej | blada cera
bílá rasa | biała rasa
bílé pečivo | białe pieczywo
bílé límečky (úředníci) | pracownicy umysłowi
za bílého dne | w biały dzień
do bílého rána | do białego rana
bílá vrána | biały kruk
princ/rytíř na bílém koni (ideál) | rycerz na białym koniu

bít

bić

Nebij ji. | Nie bij jej.
Rodiče ho často bili. | Był często bity przez rodziców.
Srdce mu vzrušeně bilo. | Serce biło mu z przejęcia.
Hodiny bijí půlnoc. | Zegar bije północ.
Ty barvy se bijí. | Te kolory się gryzą.
Bijí na poplach. (jsou znepokojeni) | Biją na alarm.
Bil se jako lev. | Walczył jak lew.
To bije do očí. (nápadností) | To się rzuca w oczy.
bít se do hlavy (litovat) | bić się w piersi
do očí bijící | rzucający się w oczy

blázen

wariat m, (nadšenec) pasjonat m

Je to naprostý blázen. | To zupełny wariat.
Nebuď blázen. | Nie bądź wariat.
Byl by blázen, kdyby tam znovu chodil. | Byłby głupi, gdyby tam znowu poszedł.
Připadám si jako úplný blázen. | Czuję się jak skończony wariat.
To jsem blázen! | Jestem na to za głupi!
Bolí to jako blázen. | Boli jak cholera.
Je do ní blázen. | On ma bzika na jej punkcie.
být blázen do čeho | zwariować na punkcie czegoś
hovor. jako blázen | jak wariat
dělat si z koho blázny (zesměšňovat) | robić z kogoś wariata

blbě

źle, (mizerně) kiepsko

Je mi blbě. | Źle się czuję.
Máš to úplně blbě. | Masz to wszystko źle.
Blbě jsi odbočil. | Źle skręciłeś.
Udělal to úplně blbě. | Zupełnie to spartaczył.
Neptej se tak blbě! | Nie pytaj się głupio!
Cítím se blbě, že jsem jí to řekl. | Głupio mi, że jej to powiedziałem.
Vypadá to blbě. (vyhlídky ap.) | Wygląda to źle.
Je na tom blbě. (zdravotně ap.) | Źle rokuje.
dopadnout blbě (nevyjít ap.) | skończyć marnie

blbnout

(ztrácet rozum) głupieć

Co blbneš? | Oszalałeś?
Co blbne? | Oszalał?
Myslím, že už úplně blbnu. | Wydaje mi się, że oszalałem.

♦
(jednat bláznivě) wariować

Neblbni! (nech toho) | Nie wariuj!
Neblbni! (nedělej hlouposti) | Nie wygłupiaj się!
Možná blbnu, ale... | Możliwe, że oszalałem, ale...
Televize nějak blbne. | Telewizor wariuje.
Blbne mi auto. | Samochód mi wariuje.
Přestaň blbnout. | Przestań wariować.
Neblbni mi hlavu! | Nie rób ze mnie wariata!

blbost

głupstwo n, bzdura f, (nesmysl) nonsens m

Neudělej nějakou blbost. | Nie zrób jakiegoś głupstwa.
Udělal jsem blbost. (chybu) | Zrobiłem głupstwo.
Jeho nový film je naprostá blbost. | Jego nowy film to kompletna klapa.
Nekecej blbosti! | Nie gadaj głupot!
Nevykládej mi takový blbosti. | Nie wciskaj mi takich głupot.
Nemám peníze na blbosti. | Nie mam pieniędzy na głupoty.
dělat blbosti (dovádět) | wygłupiać się

blbý

(hloupý) głupi

Nebuď blbej. | Nie bądź głupi.
Je úplně blbá. | Jest zupełnie głupia.

♦
(špatný) zły

Měl jsem blbej den. | Miałem zły dzień.
Má blbou náladu. | Jest dzisiaj w złym humorze.
Ta blbá schůze byla nekonečná. | To głupie zebranie nie miało końca.
za blbých dvacet eur | za marnych dwadzieścia euro
... kvůli jedné blbé chybě | ... z powodu jednego głupiego błędu
hovor. To má(š) blbý! (smůla) | Szkoda!

blízko

blisko

Je to docela blízko. | To jest całkiem blisko.
Je tady někde blízko benzinka? | Czy jest tu gdzieś blisko stacja paliw?
Jsou příliš blízko u sebe. | Są zbyt blisko siebie.
Jsi blízko. (v tipování ap.) | Jesteś blisko.
Konec je blízko. | Koniec jest blisko.
Byl střelen z bezprostřední blízkosti. | Został zastrzelony z bliska.
v těsné blízkosti čeho | w bezpośredniej bliskości czegoś
Mám to odsud blízko. | To blisko stąd.
Můžete to blíže určit/popsat? | Może pan to bliżej opisać?
Musíme se (navzájem) blíže poznat. | Musimy się bliżej poznać.
mít blízko ke komu/čemu (vztahem) | mieć z kimś/czymś bliskie stosunki
hosté z blízka i z daleka | goście z bliska i z daleka
pohled z blízka | widok z bliska

blízký

bliski

Je z blízké vesnice. | Jest z pobliskiej wioski.
Kde je nejbližší nemocnice? | Gdzie jest najbliższy szpital?
Je tady nějaké bližší letiště? | Czy jest tu gdzieś bliżej jakieś lotnisko?
Je to můj nejbližší přítel. | To mój najbliższy przyjaciel.
Jsme blízcí příbuzní. | Jesteśmy blisko spokrewnieni.
Jsme si velmi blízcí. | Jesteśmy sobie bardzo bliscy.
Vytvořil si k ní blízký vztah. | Bardzo się do niej przywiązał.
Otec je jí bližší než matka. | Ojciec jest jej bliższy niż matka.
Bližší informace viz... | Aby uzyskać szczegółowe informacje, patrz...
Můžete mi k tomu říct něco bližšího? | Może mi pan(i) o tym powiedzieć coś więcej?
Bližší košile než kabát. | Bliższa ciału koszula niż sukmana.
co nejbližší termín | jak najbliższy termin
při nejbližší příležitosti | przy najbliższej okazji
nejbližší rodina | najbliższa rodzina
bližší příbuzenstvo | bliscy krewni
blízký vztah | bliski stosunek/relacja
blízký spolupracovník | bliski współpracownik
na Blízkém východě | na Bliskim Wschodzie
v blízké/nejbližší budoucnosti | w najbliższej przyszłości
blízké setkání třetího druhu | bliskie spotkanie trzeciego stopnia
bližší určení/popis | bliższe zastosowanie, bliższy opis
při bližší prohlídce/bližším ohledání | przy bliższych oględzinach

bod

punkt m

Máš bod! (dostals mě, dobrá poznámka ap.) | Punkt dla ciebie!
Vyhrál na body. (v boxu ap.) | Wygrał na punkty.
Získala dva body. | Zdobyła dwa punkty.
Dostal jsem pět trestných bodů. | Dostałem pięć punktów karnych.
Jednání ustrnula na mrtvém bodě. | Negocjacje utknęły w martwym punkcie.
Překonali jsme mrtvý bod v jednání. | Przełamaliśmy impas w negocjacjach.
Byl uznán vinným ve všech bodech obžaloby. | Został uznany winnym wszystkich zarzucanych mu czynów.
Je to hlavní bod v programu schůze. | To główny punkt porządku obrad.
Teplota spadla pod bod mrazu. | Temperatura spadła poniżej punktu zamarzania.
Dostali jsme se do bodu, kde... | Doszliśmy do punktu, gdzie...

bojovat

walczyć

Bojuje o život. | Walczy o życie.
Úspěšně bojoval s rakovinou. | Wygrał walkę z rakiem.
Bojovali za vlast. | Walczyli za ojczyznę.
Bojovali za lepší život. | Walczyli o lepsze życie.
Bojují o přežití. | Walczą o przetrwanie.
Bude bojovat o titul. | Będzie walczyć o tytuł.
Budou bojovat proti terorismu. | Będą walczyć z terroryzmem.
S matematikou (dost) bojuju. (moc mi nejde) | Zmagam się z matematyką.
bojovat s větrnými mlýny | walczyć z wiatrakami
bojovat zuby nehty za co | walczyć zaciekle o coś

bokem

bokiem, (odložit ap.) na bok

Dejte mi to bokem. (schovejte mi to) | Proszę to dla mnie odłożyć.
Dávám (si) nějaké peníze bokem. | Odkładam pieniądze na czarną godzinę.
Vyděláš si trochu peněz bokem. | Zarobisz trochę pieniędzy na boku.
Stoupni si bokem ke zdi. | Stań bokiem do ściany.
Spory jdou teď bokem. | Teraz kłótnie na bok.

bolet

boleć

Bolí to? | Czy to boli?
Bude to bolet? | Czy to będzie bolało?
Bolí to jako čert. | Boli jak diabli.
Bolí vás něco? | Czy coś pana/panią boli?
Kde vás to bolí? | Gdzie pana/panią boli?
Bolí mě zuby. | Bolą mnie zęby.
Bolí mě hlava. | Głowa mnie boli.
Bolí mě v krku. | Boli mnie gardło.
Bolelo mě břicho. | Bolał mnie brzuch.
Bolí ho noha. | Boli go noga.
Všechno mě bolí. | Wszystko mnie boli.
Už to nebolí. | Już nie boli.

bomba

bomba f

Nastražili mu do auta bombu. | Podłożyli mu bombę w samochodzie.
Pyrotechnici tu bombu zneškodnili. | Pirotechnicy rozbroili bombę.
Bombu odpálili dálkově. | Bombę odpalono zdalnie.
Svrhli jadernou bombu na... | Bomba atomowa została zrzucona na...
V domě byla nastražená bomba. (proti vetřelcům) | W domu podłożono bombę-pułapkę.
Došlo k dalšímu bombovému útoku. | Doszło do kolejnego ataku bombowego.
Je to časovaná bomba. | To jest bomba zegarowa.
hovor. To je bomba! (paráda) | Bomba!
Nebyla to žádná bomba. | To nie była żadna rewelacja.

bota

but m, (chyba) gafa f

Vyzuj si boty. | Zdejmij buty!
Jaké máš číslo bot? | Jaki masz numer buta?
Mám boty číslo devět. | Noszę buty w rozmiarze dziewięć.
Rozvázala se ti bota. | But ci się rozwiązał.
Znám to jako své boty. | Znam to jak własną kieszeń.
Teče mu do bot. (je v tísni) | Jest w tarapatach.
Práskl do bot. | Wziął nogi za pas.
Ví, kde ho bota tlačí. | Wie, gdzie go boli.
Sláma mu čouhá z bot. | Słoma mu z butów wystaje.
Dostal jsem botičku. (na kolo auta) | Założono mi blokadę.
černý jako bota | czarny jak smoła

bouřlivý

burzliwy

Měli spolu hodně bouřlivý vztah. | Ich związek był bardzo burzliwy.
Vyvolalo to bouřlivou reakci. | To wywołało burzliwą reakcję.
Sklidil bouřlivý potlesk. | Otrzymał gromkie brawa.
Vražda vyvolala bouřlivý protest veřejnosti. | Morderstwo wywołało gwałtowny protest społeczeństwa.

bránit

bronić, (zabraňovat) przeszkadzać

Bránili svoji vlast. | Bronili ojczyzny.
Nic ti v tom nebrání. | Nikt ci nie broni tego robić.
Nebraň mi v tom. | Nie próbuj mnie powstrzymywać.
Bráníš mi ve výhledu. | Zasłaniasz mi widok.
Bránili mu ve vstupu do... | Nie pozwalali mu na wstęp do...
Rodiče jí bránili, aby se stala... | Rodzice nie pozwolili jej zostać
Vysoké daně brání podnikání. | Wysoki podatek odstrasza od prowadzenia działalności gospodarczej.
Její kariéře bránila barva její pleti. | W zrobieniu kariery przeszkodził jej kolor skóry.
bránit ve výkonu spravedlnosti | utrudniać wymierzenie sprawiedliwości

bránit se

bronić się

Bránila se, ale marně. | Broniła się, ale na próżno.
Ani se nebránil. | Nawet się nie bronił.
Nebránil bych se tomu. | Nie sprzeciwiałbym się temu.
Nebraň se (tomu). | Nie opieraj się (temu).
Tvrdě se brání jakýmkoliv změnám. | Mocno się bronią przed jakimikolwiek zmianami.
Braň se! | Broń się!
bránit se čemu zuby nehty | bronić się przed czymś rękami i nogami

brát

brać

Neber to/ji s sebou. | Nie bierz tego/jej ze sobą.
Neberte mi to. | Nie odbierajcie mi tego.
Berte si (sušenky)! | Proszę się poczęstować (herbatnikami)!
Tak co, bereš (to)? (nabídku ap.) | To co, bierzesz to?
Já to beru. (dohodnuto) | Zgoda.
Beru hodiny angličtiny. | Biorę lekcje angielskiego.
Bere antikoncepci. | Bierze pigułki antykoncepcyjne.
Bereš prášky na spaní? | Bierzesz proszki nasenne?
Bere drogy? | Czy on bierze narkotyki?
Neber úplatky! | Nie bierz łapówek!
Neberu stopaře. | Nie zabieram autostopowiczów.
Berou? (ryby) | Biorą?
Kolik bereš měsíčně? | Ile zarabiasz miesięcznie?
Bere 10 000 čistého měsíčně. | Dostaje 10 000 miesięcznie na rękę.
Proč nebereš do úvahy... | Dlaczego nie bierzesz pod uwagę...
Beru to na vědomí. | Będę to miał na uwadze.
Berte prosím na vědomí, že... | Proszę przyjąć do wiadomości, że...
Beru to zpět. (výrok ap.) | Cofam to.
Zodpovědnost beru na sebe. | Odpowiedzialność biorę na siebie.
Kde bereš tu drzost... | Skąd się w tobie bierze taka bezczelność...
Bereš to příliš vážně. | Traktujesz to zbyt poważnie.
Neber si to tolik/tak. | Nie przejmuj się tym tak.
Neber si ho za vzor! | Nie bierz go za przykład!
Neber to na lehkou váhu! | Nie lekceważ sobie tego!
Neberte si to osobně. | Proszę nie traktować tego osobiście.
Bere jim to odvahu/odhodlání. | To im odbiera odwagę/zdecydowanie.
Jak to mám brát? (chápat) | Jak mam to rozumieć?
... ať to bereš jakkoli | ... bez względu na to, co o tym sądzisz
Musíš to brát s rezervou. | Musisz podejść do tego z rezerwą.
Ber to s nadhledem. | Podchodź do tego z dystansem.
Berou to jako samozřejmost, že... | Jest dla nich oczywistością, że...
Neměl bys to brát doslova. | Nie powinieneś tego traktować dosłownie.
Měl bys brát ohledy na... | Powinieneś brać pod uwagę...
Vůbec na nás nebral ohledy. | W ogóle nie brał nas pod uwagę.
Kde se tady bereš? | Skąd się tu wziąłeś?
Berou se za týden. (za manžele) | Za tydzień biorą ślub.
Nebral si servítky. | Nie przebierał w słowach.
Ber kde ber. | Bierz skąd chcesz.
Neber mě za slovo. | Nie łap mnie za słowa.
Ber život z té lepší stránky. | Patrz na życie przez różowe okulary.
To mě moc nebere. (nelíbí se ap.) | To nie robi na mnie szczególnego wrażenia.

bratr

brat m

nevlastní bratr | brat przyrodni
vlastní bratr | rodzony brat
Mám jednoho mladšího/staršího bratra. | Mam jednego młodszego/starszego brata.
Jsou jako bratři. | Są jak bracia.
Žijí spolu jako bratr a sestra. | Żyją ze sobą jak brat z siostrą.
Když se naštve, nezná bratra. | Kiedy się zdenerwuje, jest nieobliczalny.
Dostanete to bratru za... | Możesz to mieć za...
Já na bráchu, brácha na mě. (systém) | Przysługa za przysługę.

brečet

płakać

Nebreč! | Nie becz!
Proč brečíš? | Dlaczego beczysz?
Brečela štěstím. | Płakała ze szczęścia.

brouk

chrząszcz m

dělat mrtvého brouka | udawać umarłego
nasadit komu brouka do hlavy | zabić komuś ćwieka, zabić komuś klina

brýle

okulary m pl

Nosíte brýle? | Nosi pan(i) okulary?
Nosím sluneční brýle. | Noszę okulary słoneczne.
Potřebuji brýle na čtení. | Potrzebuję okularów do czytania.
muž s brýlemi | mężczyzna w okularach
brýle na dálku | okulary do dali
dioptrické brýle | okulary dioptryczne
potápěčské brýle | maska do nurkowania
ochranné brýle | okulary ochronne
dívat se na co přes růžové brýle | patrzeć na coś przez różowe okulary

brzy

wkrótce, (časně) wcześnie

Vrátím se brzy. | Wrócę niebawem.
Už brzy by měl přijít. | Powinien przyjść niebawem.
Brzy budou Vánoce. | Już niebawem będzie Boże Narodzenie.
Brzy na shledanou. | Do zobaczenia wkrótce.
Jsi tu moc brzy. | Jesteś tu za wcześnie.
Ještě je (příliš) brzy. | Jest jeszcze za wcześnie.
Brzy ráno vstávám. | Wstaję wcześnie rano.
Půjdeme brzo do postele. | Pójdziemy wcześnie spać.
Dítě se narodilo příliš brzy. (předčasně) | Dziecko urodziło się za wcześnie.
brzy nato/poté | wkrótce potem
brzy na jaře | wczesną wiosną

buď

albo

buď... anebo | albo..., albo
Byl buď opilý nebo zdrogovaný. | Był albo pijany, albo pod wpływem narkotyków.
Buď zavoláme nebo pošleme mail. | Albo zadzwonimy, albo wyślemy e-mail.
Buď jak buď. | Tak czy owak.
Je to buď a nebo. | Wóz albo przewóz.

budoucí

przyszły

Jako budoucí matka/otec... | Jako przyszła matka/przyszły ojciec...
V budoucnosti bude běžné... | W przyszłości powszechne będzie...
Jaké máš plány do budoucna? | Jakie masz plany na przyszłość?
v budoucích letech | w kolejnych/nadchodzących latach
budoucí generace | przyszłe pokolenia

bůh

Bóg m, (božstvo) bóstwo n

Věříte v Boha? | Wierzy pan(i) w Boga?
Bůh ví! | Bóg (jeden) wie!
Díkybohu., Chválabohu. | Dzięki Bogu., Chwała Bogu.
Bože chraň., Nedej bože. | Broń Boże., Nie daj Boże.
Panebože!, Proboha! | O Boże!
Co proboha...! | Cóż na Boga...!
Dá-li Bůh... | Jak Bóg da...
Člověk míní, Pán Bůh mění. | Człowiek myśli, Pan Bóg kreśli.
Byl to pohled pro bohy. | To był boski widok.
ani za boha (rezolutní odmítnutí) | za nic w świecie
Nemůžu si ani za boha vzpomenout. | Za nic nie mogę sobie przypomnieć.

by, bych, byste

by, bym, byście

To bych nedělal. | Ja bym tego nie robił.
Nejlepší by bylo jít tam hned. | Najlepiej by było pójść tam od razu.
Měl bys jít. (doporučení) | Powinieneś już iść.
Neměl by o tom vědět. | Nie powinien o tym wiedzieć.
Mohl by... | Mógłby...
Mohl byste mi pomoct? | Mógłby mi pan pomóc?
Raději bych šel... | Wolałbym pójść...
Chtěl bych... | Chciałbym...
Šel bych... | Poszedłbym...
Raději byste měli počkat. | Proszę lepiej poczekać.
Přišel bych, ale... | Przyszedłbym, ale...
To by bylo výborné. | Byłoby wspaniale.
Hrozně nerad bych... | Bardzo bym nie chciał...
Nebylo by lepší počkat? | Nie lepiej byłoby poczekać?
Co by se stalo, kdybych mu to řekl? | Co by się stało, gdybym mu to powiedział?
Kdybych byl vámi/tebou, tak bych... | Gdybym był na pana/twoim miejscu, to bym...
Kdybyste náhodou potřeboval... | Gdyby pan przypadkiem potrzebował...
Nic by se ti nestalo, kdyby sis to přečetl. | Nic by ci się nie stało, gdybyś to przeczytał.
Kdybych to byl věděl, byl bych ti pomohl. | Pomógłbym ci, gdybym o tym wiedział.

bydlet

mieszkać

Kde bydlíš? | Gdzie mieszkasz?
Máš kde bydlet? | Masz się gdzie zatrzymać?
Nemají kde bydlet. | Nie mają gdzie mieszkać.
Můžete bydlet u mě. | Może pan(i) mieszkać u mnie.
Bydlím v Luganu. | Mieszkam w Lugano.
Bydlí v podnájmu u přátel. | Mieszka na stancji u przyjaciół.
Bydlím sám. | Mieszkam sam.
Bydlíme v dobrém hotelu. | Mieszkamy w dobrym hotelu.
Budu bydlet u strýce. | Będę mieszkać u wujka.
Už tady nebydlí. | Już tu nie mieszka.
Náklady na bydlení jsou čím dál vyšší. | Koszty związane z mieszkaniem są coraz wyższe.

být

być

Jsem rád. | Cieszę się.
Kde jsi/jste? | Gdzie jesteś/jesteście?
Tady jsem! (zvolání) | Tu jestem!
Támhle jsou/je to! | Tam są/jest!
Nejsme spokojeni. | Nie jesteśmy zadowoleni.
Je tu někdo? | Jest tu ktoś?
Kde jste byli? | Gdzie byliście?
Co je? (co se děje?) | Co jest?
Co je ti? | Co ci jest?
Je tady/doma? | Jest tu/w domu?
Není tady/doma. | Nie ma go tu/w domu.
Kde to je? | Gdzie to jest?
Kde to bylo? | Gdzie to było?
Dnes je pátek. | Dziś jest piątek.
Není to daleko. | To niedaleko.
Je něco nového? | Jest coś nowego?
To je problém. | To jest problem.
To je moje věc. | To moja sprawa.
To je jedno. | To nie ma znaczenia.
Je dost času. | Czasu jest dosyć.
Je mnoho věcí... | Jest wiele rzeczy...
(Venku) je hrozné vedro. | (Na dworze) jest straszny upał.
Je mi špatně/dobře. | Źle/Dobrze się czuję.
Je mi horko/zima. | Jest mi gorąco/zimno.
Není mi dobře. | Źle się czuję.
Není vám zima? | Nie jest panu/pani zimno?
Do toho ti nic není. | Nic ci do tego.
Je mi dvacet pět (let). | Mam dwadzieścia pięć lat.
Jsou nějaké volné židle? | Czy są jakieś wolne krzesła?
Je mi to jedno/fuk. | Jest mi wszystko jedno.
Je po otci. | Jest podobny do ojca.
Něco s tím je. (v nepořádku) | Coś z tym jest nie tak.
To je celý on. | To cały on.
Něco není v pořádku? | Czy coś jest nie w porządku?
Není nad... (nic není lepší) | Nie ma jak...
To není nic pro mě. | To nie dla mnie.
Už jsi tady/tam někdy byl? | Byłeś już tu/tam kiedyś?
Nebýt jeho... | Gdyby nie on...
Být na tvém místě/tebou... | Gdybym był na twoim miejscu...
Buďte tam včas! | Proszę tam być na czas!
Budu tam. | Będę tam.
Bude to těžké? | Czy to będzie trudne?
Bude tady čekat auto. | Będzie tu czekać samochód.
Kdo bude příštím prezidentem? | Kto będzie następnym prezydentem?
Budou problémy. | Będą problemy.
Z toho nic nebude. (nevzejde ap.) | Z tego nic nie będzie.
Bylo to dávno. | To było dawno temu.
Bylo mi do pláče. | Chciało mi się płakać.
Zrovna jsem četl knihu. | Właśnie czytałem książkę.
Já jsem spíše na klasickou hudbu. | Wolę raczej muzykę klasyczną.
Na to já nejsem. (povahou na práci ap.) | Nie nadaję się do tego.
To je toho! | Wielkie rzeczy!
Buď jak buď. | Tak czy owak.
Je po všem/konec. | Już jest po wszystkim.

C

celkem

(úhrnem) ogółem, (poměrně) dosyć

Celkem mi dluží 30 eur. | W sumie jest mi winien 30 euro.
Strávila jsem s ním celkem osm let. | Spędziłam z nim w sumie osiem lat.
Celkem se mi to líbilo. | Całkiem mi się podobało.
Celkem se zlepšila. | W zasadzie się poprawiła.
Je to celkem dobré auto. | To jest w sumie dobry samochód.
Je mi to celkem jedno. | W zasadzie jest mi to obojętnie.
Je celkem chladno. | Jest stosunkowo chłodno.
Znám ji celkem dobře. | Znam ją stosunkowo dobrze.
Škoda celkem činila milion. | Straty wyniosły w sumie milion.
Celkem to ujde. | Może być.
celkem vzato | ogółem rzecz biorąc

celý

cały

po celý rok | przez cały rok
po celé zemi | w całym kraju
po celém světě | na całym świecie
celých 60 % z nich | całych 60% z nich
v celou (hodinu) (určení času) | o pełnej godzinie
Uveďte celé jméno. | Proszę podać pełne imię i nazwisko.
Kdes byl celý den? | Gdzie byłeś przez cały dzień?
Sešla se celá rodina. | Zebrała się cała rodzina.
Strávil celý svůj život v... | Spędził całe życie w...
Je deset minut po celé. | Jest dziesięć minut po.
Vrať se celý. | Wracaj cały i zdrowy.
Váza zůstala celá. | Wazon pozostał nietknięty.
Čekám tady už celou věčnost. | Czekam tu już całą wieczność.
Nemůžeme čekat celou věčnost. | Nie możemy czekać w nieskończoność.
Jsem celý promoklý. | Jestem cały mokry.
Celá se třásla. | Cała się trzęsła.
To je celý on. | To cały on.
To jsi celý ty! (to je ti podobné) | To do ciebie podobne!
Je celý (jeho) otec. (vzhledem) | To wykapany ojciec.
Je (to) celá matka. (i povahou) | Wypisz wymaluj matka.
celý vedle/pryč/bez sebe (ohromený) | zupełnie oniemiały/zszokowany/zbity z tropu
Byl z ní celý pryč. | Stracił dla niej głowę.
smát se na celé kolo | śmiać się do rozpuku

cena

cena f, (náklady) koszty m pl

Všechno je v ceně. | Wszystko jest wliczone w cenę.
Nápoje nejsou v ceně. | Napoje nie są wliczone w cenę.
Dovolená v ceně 800 eur... | Wakacje w cenie 800 euro...
Udělám vám slušnou cenu. | Dam panu/pani przyzwoitą cenę.
Vybírají si zboží podle ceny. | Wybierają towar w zależności od ceny.
Jakou cenu má sláva? | Sława - ale za jaką cenę?
Uděláme to za každou cenu. | Zrobimy to za wszelką cenę.
za cenu vlastního zdraví | kosztem własnego zdrowia
za rozumné/přijatelné ceny | w rozsądnych/przystępnych cenach
... (nabízený) za příznivou cenu | ... (proponowany) za dogodną cenę
maloobchodní/velkoobchodní cena | cena detaliczna/hurtowa
cena za kus | cena za sztukę
Cena dohodou. (v inzerátu ap.) | Cena do negocjacji.
v ceně od... (prodávaný ap.) | w cenie od...
stoupat/stoupnout v ceně | zyskiwać na wartości
prodat co pod cenou | sprzedać coś poniżej kosztów
cenově dostupný | w przystępnej cenie

♦
(smysl) sens m

To nemá cenu. (je to zbytečné) | To nie ma sensu.
Má to (vůbec) cenu? | Czy to (w ogóle) ma sens?
Nemá cenu se o to snažit. | Nie ma sensu się o to starać.
Jakou to má cenu? | Jaki to ma sens?

♦
(odměna) nagroda f

Vyhrála první cenu. (v soutěži) | Zdobyła pierwszą nagrodę.
Film získal první cenu... | Film zdobył pierwszą nagrodę...
Cenu udělili... | Nagrodę przyznano...
Dostal/Obdržel cenu za... | Dostał/Otrzymał nagrodę za...
Nobelova cena za literaturu | Nagroda Nobla w dziedzinie literatury

cesta

droga f, (podniknutá) podróż f, (silnice) szosa f

Mohl byste mi ukázat cestu? | Mógłby mi pan wskazać drogę?
Musíme se zeptat na cestu. | Musimy zapytać o drogę.
Z cesty! (udělejte místo) | Z drogi!
Jdi mi z cesty! | Zejdź mi z drogi!
Už jsem na cestě. | Jestem już w drodze.
Mám to při cestě. | Mam to po drodze.
Vydali jsme se na cestu... (kam) | Wyruszyliśmy w drogę...
Vyrazili na cestu. | Ruszyli w drogę.
Cestou domů jsem nakoupil. | W drodze do domu zrobiłem zakupy.
Cesta vede lesem. | Droga wiedzie przez las.
Je na služební cestě. | Jest w podróży służbowej.
Je věčně na cestách. | Jest wiecznie w rozjazdach.
Zkrátíme si cestu. | Pójdziemy na skróty.
Je to odsud pěkný kus cesty. | Stąd to kawał drogi.
Jak dlouho trvá cesta do města? | Jak długo trwa podróż do miasta?
Šťastnou cestu! | Szczęśliwej podróży!, Szerokiej drogi!
Nech si to od cesty. | Zatrzymaj to sobie za fatygę.
Všechny cesty vedou do Říma. | Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu.
Cesty boží jsou nevyzpytatelné. | Niezbadane są wyroki boskie.
cesta kolem světa | podróż dookoła świata
zlatá střední cesta | złoty środek
připlést se do cesty komu | stanąć komuś na drodze
zkřížit cestu komu | spotkać kogoś przypadkiem
mluvit z cesty | mówić od rzeczy
sejít z cesty (v lese ap.) | zgubić się
vrátit se stejnou cestou | wrócić tą samą drogą
jít cestou nejmenšího odporu | iść po linii najmniejszego oporu

cestovat

podróżować

Rád cestuji. | Lubię podróżować.
Cestovali jsme po Evropě. | Podróżowaliśmy po Europie.
Hodně cestuje. | Dużo podróżuje.
Kvůli práci často cestuji do zahraničí. | Moja praca wymaga częstych podróży za granicę.
Budeme cestovat vlakem/letadlem. | Będziemy podróżować pociągiem/samolotem.

cestovat - podróżować

Budete-li po Polsku cestovat autem, budou se vám hodit výrazy: droga - cesta, opona - pneumatika, glina - policajt, mandat - pokuta nebo wypadek - nehoda. Využijete-li lodní dopravu, možná vás překvapí slova pokład - paluba či statek - loď. Příznivce pěší turistiky můžou zaskočit výrazy jako namiot - stan, puszka - plechovka, szlak - stezka nebo staw - rybník.

cíl

cel m, (závodu) finisz m

Cílem naší cesty je... | Celem naszej podróży jest...
Do cíle dorazíme za... | Do celu dotrzemy za...
Jsme skoro u cíle. | Jesteśmy prawie na miejscu.
Střela trefila/zasáhla cíl. | Pocisk trafił do celu.
Netrefil/Minul cíl. | Nie trafił do celu.
Cíle byly stanoveny. | Cele zostały określone.
Dosáhli jsme (svého) cíle. | Osiągnęliśmy (nasz) cel.
Mým cílem bylo najít... | Moim celem było znaleźć...
Sleduje své osobní cíle. | Podąża za swoimi postanowieniami.
Má vysoké cíle. | Ma ambitne cele.
sport. dvě kola do cíle (v atletice ap.) | dwa okrążenia do mety
protrhnout cílovou pásku | przerwać taśmę na mecie
přen. snadný cíl | łatwy cel

cit

(psychický stav) uczucie n

Ranil jsem její city. | Zraniłem jej uczucia.
Jaké k sobě (vzájemně) chováte city? | Co do siebie nawzajem czujecie?
Neopětuje jeho city. | Nie odwzajemnia jego uczuć.

♦
(smysl) pro co poczucie n czegoś

Nemám (vůbec) cit pro... | Nie mam (w ogóle) poczucia...
Má cit pro rytmus. | Ma wyczucie rytmu.
S citem! (opatrně) | Ostrożnie!
citový výlev | wylew uczuć
citově založený člověk | uczuciowa osoba

cítit

czuć

být cítit čím | czuć zapach czegoś
být cítit čím (páchnout) | pachnieć czymś
Je to cítit po doutnících. | Czuć cygara.
Je z něj cítit alkohol. | Czuć od niego alkohol.
Cítíš to? (pach) | Czujesz ten zapach?
Bylo to cítit na 100 metrů. | To było czuć na 100 metrów.
Cítili jsme otřesy. | Czuliśmy wstrząsy.
V omáčce je cítit chilli. | W sosie czuć chili.
Cítím totéž. | Czuję to samo.
Cítil jsem, že ona je ta pravá. | Czułem, że to ta jedyna.
Co k ní cítíš? | Co do niej czujesz?
Nemůže mě ani cítit. (nesnáší mě) | Nie znosi mnie.
Tohohle zpěváka nemůžu ani cítit. | Nie znoszę tego piosenkarza.
Cítím to v kostech. | Czuję to w kościach.

cítit se

czuć się

Jak se cítíš? | Jak się czujesz?
Necítím se dobře. | Nie czuję się najlepiej.
Cítíte se dobře? | Dobrze się pan(i) czuje?
Už se cítím lépe. | Czuję się już lepiej.
Cítím se nesvůj. | Czuję się nieswojo.
Cítil jsem se trapně. | Czułem się niezręcznie.
Ty se teda cítíš! | Ale jesteś pewny siebie!
Dnes se na to necítím. | Dzisiaj nie czuję się na siłach.
Necítí se ve své kůži. | Kiepsko się czuje.
Cítil jsem se pod psa. | Czułem się beznadziejnie.

cizí

obcy, cudzy

Učím se cizí jazyky. | Uczę się języków obcych.
Neměl bys mluvit s cizími lidmi. | Nie powinieneś rozmawiać z obcymi ludźmi.
Nepleť se do cizích věcí. | Nie wtrącaj się w nie swoje sprawy.
Vzal jsem si cizí kabát. | Wziąłem nie swój płaszcz.
Udělal jsem to bez cizí pomoci. | Zrobiłem to bez niczyjej pomocy.
To je mi naprosto cizí. | To jest mi zupełnie obce.
Z cizího krev neteče. | Cudze nie boli.

cizina

zagranica f

Odjíždíme do ciziny. | Wyjeżdżamy za granicę.
Je právě v cizině. | Obecnie przebywa za granicą.
Vrátil se z ciziny. | Wrócił z zagranicy.
při svých cestách do ciziny... | podczas swoich podróży za granicę...

co

(v otázce na něco) co

Co jsi říkal? | Co mówiłeś?
Co je ti? | Co ci jest?
Co je? (co se děje?) | Co jest?
Co to stojí? | Ile to kosztuje?
Nemáte za co. (na poděkování) | Nie ma za co.
Tak co? (jak to bude ap.) | A więc?
Tak co? (povedlo se) | No i co?
Tak co, bude to? | A więc, czy to będzie?
No a co? | No i co (z tego)?
A co vy? | A pan(i)?
A co takhle zajít na pivo? | A może pójdziemy na piwo?
Co ty na to? | Co ty na to?
Co já vím? | A skąd ja mam wiedzieć?
A co z toho? | I co z tego?
A co je na tom? (špatného) | I co w tym złego?
Čeho se bojíš? | Czego się boisz?
Z čeho je to vyrobeno? | Z czego to jest zrobione?
Není se čeho bát. | Nie ma się czego bać.
Čemu se směješ? | Z czego się śmiejesz?
K čemu to slouží? | Do czego to służy?
Co je ti do toho? | Co ci do tego?
Co je mi po tom? | Nic mnie to nie obchodzi!
O co se vsadíš, že...? | O co się założysz, że...?
Co všechno budu potřebovat? | Co mi będzie potrzebne?
A co když ne? | A co jeśli nie?
Co já s tím? | Co ja mam z tym zrobić?
Co naplat? | (No ale) co można zrobić?
Co je tohle za život! (zklamaní) | Co to za życie!
Co je tohle za otázku? | Co to za pytanie?
Co je to za chlapa? | Co to za facet?
Nemá se za co stydět. | Nie ma się czego wstydzić.
To s tím nemá co dělat. | To nie ma nic do rzeczy.
Udělám, co je v mých silách. | Zrobię co w mojej mocy.
Co jsem ti říkal? (vidíš, je to tak) | A nie mówiłem?
Nemám co říct. | Nie mam nic do powiedzenia.
Nemáš co dělat? | Nie masz co robić?
Nemáš tu co dělat (pohledávat). | Nie masz tu czego szukać.
Ať se stane, co chce/se stane. | Niech się dzieje, co chce.
Není moc z čeho vybírat. | Nie ma z czego wybierać.
Stůj co stůj. | Za wszelką cenę.
Čím to (je)? | Jak to możliwe?
Čím jsi to otevřel? | Czym to otworzyłeś?
čím... tím | im... tym
čím dřív, tím líp | im wcześniej, tym lepiej
čím dál víc | coraz więcej
Je čím dál těžší sehnat práci. | Coraz trudniej znaleźć pracę.
Čím déle bude pryč, tím lépe. | Im dłużej jej nie będzie, tym lepiej.
Čím je starší, tím je hezčí. | Im starsza, tym piękniejsza.
Jak co. (přijde na to) | To zależy.
Ví co a jak. (on) | Wie co i jak.
Sbírá kde co. | Zbiera wszystko.
Co bylo, to bylo., Co jsme si, to jsme si. | Było, minęło.
Dostal co proto. | Dostał, na co sobie zasłużył.
Čím kdo zachází, tím také schází. | Kto mieczem wojuje, od miecza ginie.
Co všechno chybí? | Czego (tu) jeszcze brakuje?

♦
(proč) co

Co se směješ? | Z czego się śmiejesz?
Co bys tam chodil? | Po co miałbyś tam iść?
Co se mě týče... | Jeśli o mnie chodzi...
Co si já pamatuji... | Z tego, co pamiętam...
Co se týče té smlouvy... | W kwestii tej umowy...
Tam, co jsem byl... | Tam, gdzie byłem...
Co do rychlosti je nejlepší. | Pod względem prędkości jest najlepszy.
On s tím nemá co do činění. | On nie ma z tym nic wspólnego.
Bude tu co nevidět. | Będzie tu lada moment.
Budu tam co by dup. | Będę tam za momencik.
Jel, co to dá. | Jechał na pełnym gazie.
Je to, co by kamenem dohodil. | To rzut kamieniem stąd.

♦
(dovětek) co

To je šílený, co? | To szaleństwo, prawda?
Tys tam nešel, co? | Ty tam nie poszedłeś, prawda?
Ty bys mi to nepůjčil, co? | Ty byś mi tego nie pożyczył, prawda?
Chytrý, co? | Sprytne, prawda?

♦
(od doby) co

Je to rok, co zemřel. | To już rok od jego śmierci.
Od té doby, co ji znám... | Odkąd ją znam...
Zůstanu tam co nejdéle. | Zostanę tam jak najdłużej.
Dodělej to co nejdříve. | Dokończ to jak najszybciej.
Chceme toho vidět co nejvíc. | Chcemy zobaczyć jak najwięcej.
Utíkal jsem, co jsem mohl. | Biegłem tak szybko, jak tylko mogłem.
den co den | dzień po dniu
co chvíli | co chwila
...co svět světem stojí. | ...jak świat światem.

cokoli

cokolwiek

Udělal bych cokoli. | Zrobiłbym wszystko.
Ber, cokoli ti nabídnou. | Bierz cokolwiek ci zaproponują.
Cokoli budete potřebovat... | Czegokolwiek będzie pan(i) potrzebować...
Odešla, aniž by cokoliv řekla. | Wyszła bez słowa.
Víc než cokoli jiného bych chtěl... | Najbardziej chciałbym...
Je připravený na cokoli. | Jest gotowy na wszystko.
Ať už si myslíte cokoli... | Cokolwiek by państwo sobie myśleli...
...ať se stane cokoli. | ...niech się dzieje, co chce.

copak

co, (podiv ap.) czy

Copak tě trápí? | Co cię dręczy?
Copak to nevíš? | Czyżbyś o tym nie wiedział?
Copak jsi o tom (ještě) neslyšel? | Jeszcze o tym nie słyszałeś?
Copak ses zbláznil? | Zwariowałeś?
Copak je to vůbec možné? | Czy to w ogóle jest możliwe?
Copak bych jí to mohl udělat? | Czy mógłbym zrobić jej coś takiego?
Copak se to smí? | Czy tak można?
Copak si myslíš, že...? | Naprawdę uważasz, że...?
Copak, že tu není? (jak to) | Czemu go tu nie ma?
Copak o to. (to není to hlavní) | Nie w tym rzecz.
Copak ten, ten ví jak na to. | O, ten to się zna na rzeczy.
Copak tohle, ale tamto! | To nic w porównaniu z tamtym!
Copak, copak? (co je?) | Co jest?
(Tak) jakýpak copak? | Nad czym się zastanawiać?
Copak je to za člověka? | Co to za jeden?

cože

co

Cože? (nedoslýchavý) | Co (proszę)?
O čemže to mluvili? | O czym to mówili?
Cože jsi udělal? (překvapení ap.) | Że co zrobiłeś?

cvičit

ćwiczyć

Měl bys víc cvičit. | Powinieneś więcej ćwiczyć.
Pravidelně cvičím v posilovně. | Regularnie ćwiczę na siłowni.
Cvičte si paměť. | Należy ćwiczyć pamięć.
Cvičím svého psa. | Tresuję swojego psa.
Cvičí na klavír každý den. | Codziennie ćwiczy grę na fortepianie.
Jeho stará s ním pěkně cvičí. | Żona daje mu nieźle w kość.

cvik

ćwiczenie n, (dovednost) wprawa f

získat cvik v čem | nabrać w czymś wprawy
mít v čem (už) cvik | mieć wprawę w czymś
vyjít ze cviku | wyjść z wprawy
Vyšel jsem ze cviku. | Wyszedłem z wprawy.
Už (trošku) vyšel ze cviku. | Już trochę wyszedł z wprawy.
Jen abych nevyšel ze cviku. | Żebym tylko nie wyszedł z wprawy.
Je to otázka cviku., Chce to cvik. | To kwestia ćwiczeń., To wymaga ćwiczeń.

čára

linia f

zlomková čára | kreska ułamkowa
sport. startovní/cílová čára | linia startu/mety
plná/přerušovaná čára | linia ciągła/przerywana
čára života (na dlani) | linia życia
poznámky pod čarou | przypisy
udělat tlustou čáru za čím | odciąć coś grubą kreską
vzdušnou čarou | w linii prostej
Zvítězil na celé čáře. | Zwyciężył na całej linii.
Prohráli jsme na celé čáře. | Przegraliśmy na całej linii.
Udělal nám čáru přes rozpočet. | Pomieszał nam szyki.
To už je trošku přes čáru. | To już lekka przesada.

čas

czas m

Máš chvilku čas(u)? | Masz chwilę?
Budeš mít dnes večer čas? | Masz czas dziś wieczorem?
Nemám čas. | Nie mam czasu.
Nebudu mít čas přijít. | Nie będę miał(a) czasu przyjść.
Mohl bych si na vás najít čas zítra. | Może jutro uda mi się znaleźć dla pana/pani czas.
Neztrácej čas. | Nie trać czasu.
Jen tím ztrácejí čas. | W ten sposób tylko tracą czas.
Před (nějakým) časem jsem ho potkal. | Spotkałem go jakiś czas temu.
Po čase jsem si na to zvykl. | Z czasem przyzwyczaiłem się do tego.
Není času nazbyt. | Nie ma czasu do stracenia.
Už není moc času. | Czas się powoli kończy.
Teď je nejvyšší čas. | Najwyższy czas.
Je na čase, abys začal... | Najwyższy czas, żebyś zaczął...
Čas vypršel. | Czas minął.
Už nemáme čas. | Nie mamy już czasu.
Ten čas tak letí! | Jak ten czas leci!
Čas hraje/pracuje pro nás. | Czas działa/pracuje na naszą korzyść.
Hrají o čas., Snaží se získat čas. | Grają na zwłokę.
Všechno má/chce svůj čas. | Na wszystko przyjdzie czas.
Čas jsou peníze. | Czas to pieniądz.
Dává si na čas. (má zpoždění) | Nie śpieszy się.
Časy se mění. | Czasy się zmieniają.
Schovej si to na horší časy. | Zostaw to sobie na czarną godzinę.
To byly časy! | To były czasy!
(Ale) všeho do času. | (Ale) wszystko do czasu.
Neví, co s (volným) časem. | Nie wie, co robić z (wolnym) czasem.
Změřím ti čas. | Zmierzę ci czas.
Zlepšil si svůj dosavadní nejlepší čas. | Poprawił swój czas.
čas odjezdu/odletu | czas odjazdu/odlotu
čas příjezdu/příletu | czas przyjazdu/przylotu
ve svém volném čase | w wolnym czasie
čas od času | od czasu do czasu
jednou za čas | raz na jakiś czas
závod s časem | wyścig z czasem
zub času | ząb czasu
na věčné časy | na wieczne czasy
staré dobré časy | stare dobre czasy
dávat si na čas s čím | nie śpieszyć się z czymś
až na to dozraje čas | we właściwym czasie
v minulém/přítomném/budoucím čase | w czasie przeszłym/teraźniejszym/przyszłym

časem

z czasem

To se časem zlepší. | Z czasem będzie lepiej.
Časem si zvykne. | Z czasem się przyzwyczai.
To se časem naučíš. | Z czasem się tego nauczysz.
Časem ho to taky přestalo bavit. | Z czasem przestało go to też bawić.
Časem se to stejně dozví. | Kiedyś i tak się dowie.
až časem... | dopiero z czasem...

často

często

Dost často ho potkávám. | Spotykam go dosyć często.
Jak často tam chodíš? | Jak często tam chodzisz?
Děláš to až příliš často. | Robisz to zbyt często.
To se nestává moc často. | To się nie zdarza zbyt często.
Místo často navštěvované cizinci... | Miejsce często odwiedzane przez obcokrajowców...
Často o nich mluví. | Często o nich mówi.
Proč to nezkusíš častěji? | Czemu nie spróbujesz tego częściej?
Nejčastěji chodíme... | Najczęściej chodzimy do...

čekat

czekać, (předpokládat) oczekiwać

Na co/koho čekáte? | Na co/kogo pan(i) czeka?
Čekám, až přijde. | Czekam, aż przyjdzie.
Jak dlouho (už tady) čekáte? | Jak długo czekacie?
Nenechávej ji čekat. | Nie każ jej czekać.
Na nic nečekej. | Na nic nie czekaj.
Čekám jenom na tebe/vás. (jsem připraven) | Czekam tylko na ciebie.
Čeká na (svoji) příležitost. | Czeka na (swoją) okazję.
Čeká na soud. | Czeka na proces.
Tyto otázky ještě čekají na zodpovězení. | Te pytania pozostają na razie bez odpowiedzi.
Budu tě tam čekat. | Spotkamy się na miejscu.
Bude tam na nás čekat auto. | Będzie na nas czekał samochód.
Krize na sebe nenechala dlouho čekat. | Kryzys nie kazał na siebie długo czekać.
A cos čekal? | A czego się spodziewałeś?
Čeká se od nich, že vyhrají. | Oczekuje się od nich, że wygrają.
Čeká se, že ceny klesnou. | Oczekuje się, że ceny spadną.
Byl bych čekal, že bude rozumnější. | Spodziewałbym się, że będzie bardziej rozsądny.
Přesně to jsem čekal. | Właśnie tego się spodziewałem.
Můžeme čekat zlepšení. | Możemy się spodziewać poprawy.
Čeká třetí dítě. | Spodziewa się trzeciego dziecka.
Čekali jsme ve frontě. | Czekaliśmy w kolejce.
Čeká je dost nepříjemné překvapení. | Czeka ich niemiła niespodzianka.
Čeká tě velká budoucnost. | Masz przed sobą wspaniałą przyszłość.
Problémy, které nás čekají... | Problemy, które nas czekają...
To nás teprve/ještě čeká. | To nas dopiero czeka.
Kdo ví, co nás čeká? | Kto wie, co nas czeka?

čelit

stawiać czoła

Čelí obvinění z vraždy. | Jest oskarżony o morderstwo.
Musí čelit nebezpečí. | Muszą stawić czoła niebezpieczeństwu.
Čelí tvrdé kritice. | Zostali poddani ostrej krytyce.
Dokáže čelit jakémukoli hráči. | Podejmie walkę z każdym graczem.
Hospodářství stále čelí problémům. | Gospodarka wciąż mierzy się z problemami.

čelo

czoło n

Otoč se čelem ke zdi. | Obróć się przodem do ściany.
Stála otočená čelem ke mně. | Stała przodem do mnie.
Poklepal si na čelo. | Popukał się w czoło.
Svraštila čelo. | Zmarszczyła czoło.
Otřel si čelo rukou. | Otarł czoło ręką.
Je v čele. (závodu) | Jest na czele.
dostat se do čela (do vedení) | stanąć na czele
Stojí v čele hnutí. | Stoi na czele ruchu.
Šel v čele průvodu. | Szedł na czele pochodu.
Bude sedět v čele stolu. | Będzie siedzieć u szczytu stołu.
Má to napsané na čele. | Ma to wypisane na czole.
voj. Čelem vzad! | W tył zwrot!
udělat/otočit se čelem vzad | wykonać w tył zwrot
přen. postavit se (k) problému čelem | stawić czoła problemowi

černý

czarny

Chodí v černém. | Chodzi ubrany na czarno.
Ona je černou ovcí rodiny. | Jest czarną owcą rodziny.
Mám dnes černý den. | Mam dziś zły dzień.
Koupil jsem vstupenky na černém trhu. | Kupiłem bilety na czarnym rynku.
Vidíš to moc černě. | Widzisz wszystko w czarnych barwach.
Vidím to černě. | Czarno to widzę.
Udělalo se mi černo před očima. | Pociemniało mi przed oczami.
Firma se vrátila do černých čísel. (k zisku) | Firma ponownie osiągnęła zysk.
(Venku) je (úplně) černo. (o obloze) | Na zewnątrz jest (zupełnie) ciemno.
černý kůň (soutěže) | czarny koń
prodávat na černo | sprzedawać na czarno
jet na černo | jechać na gapę
černé na bílém | czarno na białym
trefit do černého | trafić w sedno
černý humor | czarny humor

čest

honor m, (pocta) zaszczyt m

Bylo by mi ctí... | Byłbym zaszczycony...
Bylo mi ctí. (těšilo mě) | Było mi miło.
Je to pro mě čest, být... | To dla mnie zaszczyt, być...
Měl jsem tu čest poznat... (setkat se) | Miałem zaszczyt poznać...
Prokážete mi tu čest a přijdete... | Okaże mi pan(i) ten zaszczyt i przyjdzie...
Komu čest, tomu čest., Všechna čest. | Po sprawiedliwości.
Zhostil se toho se ctí. (úkolu ap.) | Podjął się tego z honorem.
dělat čest, být ke cti komu/čemu | przynosić komuś/czemuś zaszczyt
vzdát čest komu | chylić czoła przed kimś
na mou čest | na mój honor

či

czy

Být, či nebýt? | Być albo nie być?
Burkin či jak se jmenuje... | Burkin czy jak mu tam na imię...
ať tak, či tak/onak | tak czy inaczej
či lépe/vlastně | czy lepiej/raczej

číslo

numer m, liczba f

Vytočte číslo a... | Proszę wykręcić numer i...
Můžete mi dát své telefonní číslo? | Może mi pan(i) podać swój numer telefonu?
Jaké máš číslo bot? | Jaki masz numer buta?
Potřebuji (to) o číslo větší. | Potrzebuję o numer większe.
Firma se propadla do červených čísel. (do ztráty) | Firma zanotowała straty.
Máš nějaká starší čísla? (časopisu ap.) | Masz jakieś wcześniejsze numery?
Ty jsi ale číslo! | Ale z ciebie numer!
poštovní směrovací číslo | kod pocztowy

číst

czytać

Co čteš? (právě teď) | Co czytasz?
Rád čtu., Baví mě čtení. | Lubię czytać.
Čtěte nahlas. | Proszę czytać na głos.
Už jsi to četl? | Czytałeś to?
Četl jsem o tom v novinách. | Czytałem o tym w gazecie.
Půjdu si číst. | Pójdę poczytać.
Vem si něco na čtení. | Weź sobie coś do czytania.
Ta kniha se dobře/špatně čte. | Tę książkę dobrze/źle się czyta.
To se nedá číst! (slátanina ap.) | Tego nie da się czytać!
Umíš číst mapu? | Umiesz czytać mapę?
jeden z nejčtenějších autorů/článků | jeden z najczęściej czytanych autorów/artykułów
Musíte číst mezi řádky. (vnímat skrytý smysl) | Musicie czytać między wierszami.
Ta mi snad čte myšlenky! | Chyba czyta mi w myślach!
číst komu z ruky | wróżyć komuś z ręki

čistý

czysty, (částka) netto

Vezmi si čistou košili. | Weź czystą koszulę.
Potřebuji čistý list papíru. | Potrzebuję czystej kartki papieru.
Obloha je úplně čistá. (bez mráčku) | Niebo jest bezchmurne.
Mám čisté svědomí. | Mam czyste sumienie.
Mohu s čistým svědomím říct... | Mogę powiedzieć z czystym sumieniem...
Já mám čisté ruce. (nejsem v tom namočený) | Mam czyste ręce.
Vzduch je čistý. (nebezpečí je pryč) | Droga wolna.
To je čistě jeho záležitost. | To jest wyłącznie jego sprawa.
Zpívá čistě. | Śpiewa czysto.
Hrál velice čistě. (v hudbě) | Grał bardzo czysto.
Nehráli čistě. (soupeři při sportu) | Nie grali fair.
Mají doma čisto. | U nich w domu jest czysto.
Napiš to načisto. | Przepisz to na czysto.
Není to čistě náhodou...? | Czy to nie jest przypadkiem...?
čistě ze zvědavosti... | z czystej ciekawości...
čistě náhodou | zupełnym przypadkiem
čistá voda (neznečištěná) | czysta woda
z čista jasna | jak grom z jasnego nieba
mít čistou hlavu | trzeźwo myśleć
začít (znovu) s čistým štítem | zacząć od nowa
udělat si čistý stůl (pořádek ap.) | uporządkować swoje sprawy

člověk

człowiek m

Ptal se po tobě nějaký člověk. | Ktoś o ciebie pytał.
Je to zajímavý člověk. | Jest ciekawym człowiekiem.
Co je to za člověka? | Kim jest ten człowiek?
Jak zvířata, tak lidé... | Zarówno zwierzęta, jak i ludzie...
Kolik lidí přijde? | Ile osób przyjdzie?
Člověk prý pochází z opice. | Człowiek podobno pochodzi od małpy.
Obyčejný člověk tomu nerozumí. | Zwyczajny człowiek tego nie zrozumie.
Člověk nikdy neví. | Nigdy nic nie wiadomo.
Člověk by si myslel... | Człowiek by myślał...
Buďte zticha, člověče! | Człowieku, ciszej!
Člověče, to je paráda! | Ludzie, to jest super!
Jsem přece jenom člověk! | Jestem przecież tylko człowiekiem!
Chybovat je lidské. | Błądzić jest rzeczą ludzką.
Šaty dělají člověka. | Jak cię widzą, tak cię piszą.
Člověk míní, Pán Bůh mění. | Człowiek myśli, Pan Bóg kreśli.
přen. To je můj člověk! | To mój człowiek!
člověk z ulice (prostý) | człowiek z ulicy
člověk doby kamenné/bronzové | człowiek epoki kamiennej/brązu
člověk člověku vlkem | człowiek człowiekowi wilkiem

čtvrt, čtvrtina

ćwierć f, jedna czwarta

za čtvrt hodiny | za kwadrans
ve čtvrt na dvě | kwadrans po pierwszej
Je tři čtvrtě na deset. | Jest za kwadrans dziesiąta.
před čtvrt stoletím | ćwierć wieku temu

D

dál

dalej

Dále! (vstupte) | Proszę (wejść)!
Pojď dál. (dovnitř) | Proszę wejść.
Dál už nemůžeme jet. | Dalej już nie możemy jechać.
Bydlím dál od centra. | Mieszkam dalej od centrum.
Ti už jsou dál. (před ostatními) | Zostawili pozostałych daleko w tyle.
dělat dál(e) co | robić coś dalej
Čti dál. | Czytaj dalej.
Jeď dál. (k řidiči) | Jedź dalej.
Pošli to dál. | Podaj dalej.
A co dál? (budeme dělat) | I co dalej?
A (co bylo) dál? | A (co było) potem?
Jak je to dál? (píseň ap.) | Jak to leci dalej?
Už vás nebudu dále napínat. | Nie będę trzymał was dłużej w niepewności.
Už tě nebudu dále trápit. | Nie będę cię dłużej dręczyć.
Inflace dále poroste. | Inflacja jeszcze wzrośnie.
Dále tam byli... | Byli/Były tam jeszcze...
Dále hráli... (ve vedlejších rolích ap.) | Wystąpili również...
Už dál nemohu. | Już nie mogę.
Je čím dál obtížnější sehnat byt. | Coraz trudniej znaleźć mieszkanie.
Jen tak dál(e)! | Oby tak dalej!
Takhle (už) to dál nejde! | Tak dalej być nie może!
Ranní ptáče dál doskáče. | Kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje.
a tak dále | i tak dalej
čím dál více | coraz więcej
čím dál, tím hůř | coraz gorzej
v dáli | w oddali
z dáli | z daleka
do dáli | w dal

dalece

bardzo

Jak dalece? | Jak bardzo?, W jakim stopniu?
Tak dalece se neznáme. | Aż tak bardzo się nie znamy.
Dalece je převyšuje. | Zdecydowanie ich przewyższa.

daleko

daleko

Je to odsud daleko? | Czy to daleko stąd?
Jak je to daleko do Káhiry? | Jak daleko jest do Kairu?
Do Káhiry je to ještě daleko. | Do Kairu jest jeszcze daleko.
Není to moc daleko. | To niedaleko stąd.
Je to pěkně daleko. | To jest dosyć daleko.
Město je 2 kilometry daleko. | Miasto leży 2 kilometry stąd.
Máme to ještě daleko. | Jeszcze daleka droga przed nami.
Jsou daleko před námi. | Są daleko przed nami.
K dokonalosti to má daleko. | To jest dalekie od ideału.
Bylo to daleko od cíle. (střela ap.) | To było daleko od celu.
Takhle se daleko nedostaneme. | W ten sposób daleko nie zajdziemy.
Vánoce jsou ještě daleko. | Do Bożego Narodzenia jeszcze daleko.
Nemá daleko do padesátky. | Zbliża się do pięćdziesiątki.
Nejsou daleko od vítězství. | Są o krok od zwycięstwa.
daleko od světa/civilizace | gdzie diabeł mówi dobranoc
Dotáhne to daleko. (bude úspěšný) | Daleko zajdzie.
široko daleko | jak okiem sięgnąć
Není to tak daleko od pravdy. | To nie jest dalekie od prawdy.
Nebyl daleko od pravdy. | Nie był daleko od prawdy.
Zašel příliš daleko. (přehnal to) | Posunął się za daleko.
Nechodí pro slova daleko. | Nie przebiera w słowach.
Lidé přijeli z daleka široka. | Ludzie zjechali się ze wszystkich stron.
Jablko nepadá daleko od stromu. | Niedaleko pada jabłko od jabłoni.
z daleka se vyhnout/vyhýbat komu/čemu | trzymać się z daleka od kogoś/czegoś

♦
(mnohem) znacznie

Byl daleko lepší (než...) | Był o wiele lepszy (niż...)
Teď je to daleko horší. | Teraz jest o wiele gorzej.
Teď je to daleko dražší. | Teraz jest o wiele droższy.
Bylo by to daleko rychlejší vlakem. | Zdecydowanie szybciej byłoby jechać pociągiem.
Je daleko nejlepší. | Jest zdecydowanie najlepszy.

další

następny, dalszy

Další, prosím! | Następny, proszę!
Kdo je další (na seznamu)? | Kto jest następny (na liście)?
Mohu dostat další? (ještě jeden) | Mogę dostać jeszcze jeden?
Budeme mít další dítě. | Będziemy mieli jeszcze jedno dziecko.
Potřebujeme ještě další dva. | Potrzebujemy jeszcze dwóch.
Budou další útoky? | Czy będą następne ataki?
Kdo bude dalším prezidentem? | Kto zostanie następnym prezydentem?
Začneme další odstavec. | Zaczniemy następny akapit.
Máte nějaké další otázky? | Ma pan(i) jeszcze jakieś pytania?
Pošlou tam dalších tisíc mužů. | Wyślą tam dodatkowo tysiąc ludzi.
Budeme potřebovat dalších 100 tisíc. | Będziemy potrzebować kolejnych 100 tysięcy.
narůst o dalších 5 % | wzrost o następnych 5%
v dalších letech | w następnych latach
další podrobnosti/informace viz... | szczegóły/dalsze informacje – patrz...
další vzdělávání | dalsza edukacja
... a (mnozí) další (ve výčtu) | ... i wielu innych

daň

podatek m

Nezaplatil daň z příjmu. | Nie zapłacił podatku dochodowego.
Musím z toho zaplatit daň? | Muszę od tego zapłacić podatek?
Všichni musí platit daně. | Wszyscy muszą płacić podatki.
Uvalili daň na... | Wprowadzono podatek od...
To nepodléhá dani. | To nie podlega opodatkowaniu.
Cena je včetně daně z přidané hodnoty. | Cena zawiera podatek od towarów i usług/VAT.
Ceny jsou bez daně (z přidané hodnoty). | Ceny nie zawierają podatku VAT.
To je daň, kterou musíme zaplatit. | To jest cena, którą musimy zapłacić.
Byl odsouzen za daňové úniky. | Został skazany za oszustwa podatkowe.
Vezmu si daňového poradce. | Skorzystam z usług doradcy podatkowego.
Zaplatí to daňoví poplatníci. | Na koszt podatników.
vybrat si svou daň (na životech ap.) | zbierać żniwo
podat daňové přiznání | złożyć zeznanie podatkowe
osvobozený od daně | wolny od podatku

dařit se

(být úspěšný) udawać się

Daří se nám tyto problémy řešit. | Udaje nam się rozwiązywać te problemy.
Všechno se mi teď daří. | Wszystko mi się teraz udaje.
Daří se mu, na co sáhne. | Czego się nie dotknie, zawsze mu wychodzi.
Nedaří se jim získat si voliče. | Nie udaje im się zyskać wyborców.
Nedaří se mi to opravit. | Nie udaje mi się tego naprawić.
Nic se mi nedaří tak, jak jsem plánoval. | Nic nie idzie mi zgodnie z planem.

♦
(vést se) powodzić się

Jak se ti daří? | Jak ci się powodzi?
Daří se mi dobře. | Dobrze mi idzie.
Dnes se mu daří lépe. (zdravotně) | Dziś czuje się już lepiej.
Ve škole se jí daří. | Dobrze sobie radzi w szkole.
V zaměstnání se mu daří. | Powodzi mu się w pracy.
V zápase se mu dařilo. | Dobrze mu szło w meczu.
Expedici se nedařilo. | Ekspedycja się nie powiodła.
Obchodu se tady daří. | Rozwija się tu biznes.
Kaktusům se daří v písčité půdě. | Kaktusy najlepiej rosną na piaszczystej glebie.
Ať se (vám) daří! | Powodzenia!

dát

dać

Dej to na stůl/do ledničky. | Daj to na stół/do lodówki.
Dej to zpátky na místo. | Odłóż to na miejsce.
Dej mi to. | Daj mi to.
Dal byste mi...? | Czy dałby mi pan...?
Dejte mi čas/více času. | Proszę dać mi więcej czasu.
Kdo ti to dal? | Kto ci to dał?
Dám ti vědět. | Dam ci znać.
Dej mi/nám vědět. | Daj mi/nam znać.
Dej mi Toma (k telefonu). | Daj mi Tomka do telefonu.
Dám ti ho. (k telefonu) | Poproszę go do telefonu.
Tys tomu (ale) dal! | Coś ty narobił!
Dejte na mě. (moji radu) | Proszę posłuchać mojej rady.
Nedá na mě. | Nie chce mnie posłuchać.
Dejme tomu, že... | Załóżmy, że...
Dá to spoustu práce. | To wymaga dużo pracy.
Dal jasně najevo, že... | Wyraźnie dał do zrozumienia, że...
Nedala na sobě nic znát. | Nie dała po sobie nic poznać.
Nesmíš na sobě dát znát strach. | Nie możesz pokazać, że się boisz.
Dej mi pokoj! | Zostaw mnie w spokoju!, Daj mi spokój!
Dej to kolovat. | Podaj dalej.
Nedej bože! | Nie daj Bóg!
Nedalo mi to a vzal jsem si. | Nie mogłem sobie odmówić jednego.
Dal bych cokoli/nevím co, jen abych... | Dałbym wszystko, żeby tylko...
Moc bych za to nedal, že... | Nie byłbym zaskoczony, gdyby...
Dá někdo víc?, Kdo dá víc? (v dražbě ap.) | Kto da więcej?
Dal tři góly. | Strzelił trzy gole.
Dala mu na zadek. (dítěti ap.) | Dała mu klapsa.
Dala ti? (o sexu) | Dała ci?
Dala mi kopačky. | Dała mi kosza.
Dám mu přes hubu/do držky. | Dam mu w gębę/mordę.
Dal jsem mu lekci. | Dałem mu nauczkę.
Dal jsem mu co proto. | Dałem mu w skórę.
Nedali mi na výběr. | Nie pozostawili mi wyboru.
Dali ho sledovat. | Śledzili go.

dát se

(začít) do čeho zabrać się do czegoś, (být možný) być możliwym

Dá se to zařídit? | Da się to jakoś załatwić?
Nedá se nic dělat. | Nic się nie da zrobić.
Dalo by se to zkrátit? | Dałoby się to skrócić?
To se nedá jíst/pít. | Tego nie da się jeść/pić.
To se nedá vydržet. | To jest nie do wytrzymania.
Dalo by se říct, že... | Można by powiedzieć, że...
Dejte se doleva a... | Proszę skręcić w lewo i...
Dejme se do práce! | Bierzmy się do pracy!
Dejte se do toho! | Weźcie się za to!
Dej se dohromady! (seber se) | Weź się w garść!
Měl by ses dát ostříhat. | Powinieneś się obciąć.
Dala se rozvést. | Rozwiodła się.
Nedala se přesvědčit. | Nie dała się przekonać.
Nedal se oklamat jejich... | Nie dał się oszukać ich...
Dám se poddat! | Poddaję się!
Nedej se! (nevzdávej to) | Nie poddawaj się!
Nedej se! (stůj si za svým) | Nie daj się!
Nedejte se zmást. | Nie dajcie się zmylić.
Dá se to. (o kvalitě ap.) | Jest to do przyjęcia.

dát si

chcieć

Co si dáš k pití? | Czego się napijesz?
Dej si pivo! | Napij się piwa!
Dám si džus. | Napiję się soku.
Dal bych si... | Wezmę...
Dáte si (ještě)? | Będzie pan/pani (jeszcze) coś zamawiać?
Dám si sprchu. | Wezmę prysznic.
Dali jsme si schůzku/sraz... | Umówiliśmy się na...
Nedá si říct. | Nie da sobie powiedzieć.
Dejte si pozor na... | Niech pan(i) uważa na...
Dej si pozor na jazyk! | Uważaj na słowa!
Dal si udělat tetování. | Dał sobie zrobić tatuaż.
Dám si to opravit. | Dam to do naprawy.
To si dám líbit! | To mi się podoba!

dávat

dawać

To nedává (žádný) smysl. | To nie ma sensu.
Dávám přednost... před... | Wolę... niż...
Dávej pozor! (bacha) | Uważaj!
Dávej pozor! (věnuj pozornost) | Uważaj!
Dávejte si pozor! | Niech pan(i) uważa!
Dávej na sebe pozor! | Uważaj na siebie!
Dávají mi za vinu... | Winią mnie za...
Co dávají (v televizi)? | Co leci w telewizji?
(V kině) dávají nový film... | W kinach wyświetlają nowy film...
Dohromady to dává šest. | Razem to będzie sześć.
Ty mi teda dáváš! (trápíš ap.) | Nie dasz mi spokoju.
Děti jí dávají zabrat. (zlobí ap.) | Dzieci dają jej popalić.

dávno

dawno

Je to už dávno, co... | Już od dawna...
Vím to už dávno. | Wiem to od dawna.
Dávno jsme se neviděli. | Dawno się nie widzieliśmy.
Ten už je dávno pryč. | Już dawno go nie ma.
To už je dávno minulost. | To dawne dzieje.
Kdysi dávno jsem to viděl. | Widziałem to dawno temu.
Není to tak dávno, co... | Nie tak dawno...
časy dávno minulé | dawno temu
dávno zapomenutý/ztracený | dawno zapomniany/zgubiony

dech

oddech m

Zadrž dech. | Wstrzymaj oddech.
Nemohu popadnout dech. | Nie mogę złapać oddechu.
Snaží se popadnout/nabrat dech. | Stara się złapać oddech.
Lapal po dechu. | Z trudem łapał oddech.
vyrazit dech komu (ránou) | pozbawić kogoś tchu
vyrazit dech komu (udivit) | zaprzeć komuś dech
Vyrazila si dech. | Zatkało ją.
Ta zpráva mi vyrazila dech. | Ta wiadomość zaparła mi dech w piersiach.
Z toho se tají dech. | To zapiera dech w piersiach.
Poslouchali se zatajeným dechem. | Słuchali z zapartym tchem.
Šetři s dechem. | Szkoda twoich słów.
přen. Dochází jim dech. | Tracą impet.
Chytil druhý dech. | Złapał drugi oddech.
jedním dechem | jednym tchem
bojovat do posledního dechu | walczyć do ostatniego tchu
dech beroucí pohled | widok zapierający dech w piersiach

děkovat

komu za co dziękować komuś za coś

Děkuji vám (mnohokrát). | Dziękuję (bardzo).
Předem děkuji za... | Z góry dziękuję za...
Mně neděkujte. | To nie mnie powinni państwo dziękować.
Šálek čaje? – Ne, děkuji (nechci). | Herbaty? – Nie, dziękuję.
Vyřiďte mu, že děkuji za ty květiny. | Proszę przekazać mu moje podziękowania za kwiaty.
Mohou děkovat bohu/osudu, že... | Mogą dziękować Bogu, że...
děkovný dopis | list z podziękowaniem

dělat

robić, (pracovat) pracować

Dělej! (pospěš) | Ruszaj się!
Nedělejte to! | Nie róbcie tego!
Co (tady) děláš? | Co (tu) robisz?
Co budu/mám dělat? | Co będę/mam robić?
Co s tím mám dělat? | Co mam z tym zrobić?
Nedá se nic dělat. | Nic się nie da zrobić.
Co se dá dělat. (uvození) | Sam widzisz.
Děláš chybu. | Robisz błąd.
Dělej, jak uznáš za vhodné. | Rób to, co uważasz za stosowne.
Dělej si, co chceš. | Rób, co chcesz.
Děláš nějaké sporty? | Uprawiasz jakiś sport?
Jak se to dělá? | Jak to się robi?
To se nedělá! | Tak się nie robi!
Dělám na tom. | Pracuję nad tym.
Dělám, co můžu. | Robię, co mogę.
Dělám v obchodě. | Pracuję w sklepie.
To s tím nemá co dělat. | To nie ma nic do rzeczy.
Tady nemáš co dělat! (pohledávat) | Nie masz tu czego szukać.
Už nemám co dělat. | Nie mam już co robić.
Má co dělat, aby s nimi udržela krok. | Musi się mocno starać, żeby dotrzymać im kroku.
Nedělejte hluk. | Proszę nie hałasować.
Alkohol mi nedělá dobře. | Alkohol nie działa na mnie dobrze.
Nedělej si (s tím) starosti. | Nie martw się o to.
Nic si z toho nedělej. | Nie zwracaj na to uwagi.
Děláš mi starosti. | Martwię się o ciebie.
Děláš si srandu? | Żartujesz sobie?
Kolik to dělá celkem? | Ile to będzie w sumie?
Dělá se hezky. | Wypogadza/Przejaśnia się.
Dělá se mi z toho špatně. | Robi mi się od tego niedobrze.
Děláš mi ostudu. | Robisz mi wstyd., Przynosisz mi wstyd.
Budeš mi dělat společnost? | Dotrzymasz mi towarzystwa?
Nedělej ukvapené závěry! | Nie wyciągaj pochopnych wniosków!
Moc mluvíš a málo děláš. | Dużo gadasz, a mało robisz.
Děláš to ještě horší, než to je. | Przesadzasz., Robisz z igły widły.
Nedělej, že se tě to netýká. | Nie udawaj, że cię to nie dotyczy.
Dělej se sebou něco! | Zrób coś ze sobą!
Šaty dělají člověka. | Jak cię widzą, tak cię piszą.
Nedělej z toho takovou vědu! | Robisz z igły widły!
Jedna vlaštovka jaro nedělá. | Jedna jaskółka wiosny nie czyni.
Nedělej ze sebe vola! | Nie rób z siebie durnia!
Nedělej z komára velblouda. | Robisz z igły widły.
Dělal, jakože... | Udawał, że...
Dělá, jako by (se) nic (nestalo). | Zachowuje się tak, jakby się nic nie stało.
Nedělej! (no tak) | Daj spokój!
Nedělej blbýho! | Nie rżnij głupa!

dělit

dzielić

Šest děleno třemi je... | Sześć dzielone przez trzy równa się...
Ptáky dělíme na... | Ptaki dzielimy na...
Údolí dělí řeka. | Rzeka dzieli dolinę.
Od vítězství ho dělí jen krůček. | Od zwycięstwa dzieli go tylko krok.
Jen týden nás dělí od prázdnin. | Jeszcze tylko tydzień dzieli nas od wakacji.

dělit se

dzielić się

Dělí se o pátou příčku s... | Zajął piąte miejsce ex aequo z...
Dělíme se napůl. | Dzielimy się po połowie.
Univerzita se dělí na fakulty. | Uniwersytet dzieli się na wydziały.
Cesta se zde dělí. | Tutaj droga się rozwidla.

délka

długość f

Má to na délku asi tři metry. | To ma ze trzy metry długości.
Přeložte list na délku. (podélně) | Złóżcie kartkę wzdłuż.
Uplaval jsem pár délek. (v bazénu) | Przepłynąłem parę długości.
na délku (měřit ap.) | na długość
na délku (podélně) | po długości
po délce (řezat ap.) | wzdłuż
zeměpisná délka | długość geograficzna
... stupňů východní délky | ... stopni długości geograficznej wschodniej
vlnová délka | długość fali
délková jednotka | jednostka długości

den

dzień m

Dobrý den. | Dzień dobry.
Pěkný den (přeji). (při loučení ap.) | Miłego dnia.
Co je dnes za den? | Jaki dziś dzień?
Vezmu si den volno. | Wezmę dzień wolnego.
Strávíme tam celý den. | Spędzimy tam cały dzień.
Kolik je to na/za den? | Ile to jest na/za dzień?
V den jeho třicátých narozenin... | W dniu jego trzydziestych urodzin...
Od dnešního/tohoto dne... | Od dzisiaj...
Zítra je taky den. | Jutro też jest dzień.
To můžeme čekat až do soudného dne. | Możemy czekać aż do sądnego dnia.
To je zase den! (hrozný) | Co za dzień!
Měl jsem špatný den. | Miałem zły dzień.
Mám den blbec. | Mam beznadziejny dzień.
Dnes nemám svůj den. | To nie jest mój dzień.
Má svůj den. (je ve formě) | Ma swój dzień.
Jeho dny jsou sečteny. | Jego dni są policzone.
Nechval dne před večerem. | Nie chwal dnia przed zachodem słońca.
každý den | każdego dnia
dvakrát/třikrát za den | dwa/trzy razy w ciągu dnia
v pracovní/všední dny | w dni robocze/powszednie
v úřední dny | w dni urzędowania
v kterýkoliv den kromě... | w dowolny dzień oprócz...
na Štědrý den | w Wigilię
den co den | dzień po dniu
každý druhý den | co drugi dzień
ve dnech... (termín konání) | w dniach od... do...
v minulých dnech | w ostatnich dniach
téhož dne, ve stejný den | tego dnia, tego samego dnia
jednoho krásného dne (v budoucnu) | pewnego pięknego dnia
za pár dní | za parę dni
před pár dny | przed paroma dniami
během dne | w ciągu dnia
ve dne v noci | w dzień i w nocy
za bílého dne | w biały dzień
ze dne na den | z dnia na dzień
s oznámením sedm dní dopředu | z tygodniowym wypowiedzeniem
dělat si z koho dobrý den | żartować sobie z kogoś
být na pořadu dne | być w programie dnia

díky

komu/čemu dzięki komuś/czemuś

Díky moc! | Wielkie dzięki!
Díky tomu, že... | Dzięki temu, że...
Díkybohu! | Dzięki Bogu!

díl

część f, (knihy ap. též) tom m

Rozděl to na tři díly. | Podziel to na trzy części.
Viděl jsi poslední díl? (seriálu) | Widziałeś ostatni odcinek?
Potřebuji nějaké náhradní díly. | Potrzebuję części zapasowych.
Přidejte tři díly mouky. | Dodać trzy części mąki.
Dílem je to i moje chyba. | Częściowo to jest też mój błąd.
přispět svým dílem | wnieść swój wkład

dít se

dziać się

Co se děje? | Co się dzieje?
Co se to tady děje? | Co tu się dzieje?
Děje se něco? | Czy coś się stało?
Nic se neděje. (nic se nestalo) | Nic się nie stało.
Co se s ním děje? | Co się z nim dzieje?
Nevěděl, co se s ním děje. | Nie wiedział, co się z nim dzieje.
Nic se tam neděje. (je tam nuda ap.) | Nie się tam nie dzieje.
Zázraky se dějí. | Cuda się zdarzają.
Děje se jim křivda. | Dzieje im się krzywda.

dítě

dziecko n

Máte děti? | Mają państwo dzieci?
Kolik mají dětí? | Ile mają dzieci?
Mají spolu dvě děti. | Mają razem dwoje dzieci.
Čeká druhé dítě. | Oczekuje drugiego dziecka.
Je to ještě dítě. | To jeszcze dziecko.
Už nejsem dítě. | Nie jestem już dzieckiem.
Výchova dětí není snadná. | Wychowanie dzieci nie jest łatwe.
Hlídá děti. (jiným lidem) | Opiekuje się dziećmi.
To pochopí i dítě. | Nawet dziecko jest w stanie to pojąć.
vlastní dítě (ne adoptované) | dziecko biologiczne
manželské/nemanželské dítě | dziecko ślubne/nieślubne
chtěné/nechtěné dítě | chciane/niechciane dziecko
dítě ze zkumavky | dziecko z probówki
dětský pokoj | pokój dziecięcy
dětský lístek | bilet dla dziecka
dětský domov | dom dziecka
dětské choroby | choroby wieku dziecięcego
vylít s vaničkou i dítě | wylać dziecko z kąpielą
být dítětem štěstěny | być dzieckiem szczęścia

divadlo

teatr m

Dnes večer jdeme do divadla. | Dziś wieczorem idziemy do teatru.
Byl jsi už někdy v divadle? | Czy byłeś kiedyś w teatrze?
Kolik stojí lístky do divadla? | Ile kosztują bilety do teatru?
Divadlo je v centru města. | Teatr jest w centrum miasta.
Divadlo bylo skvělé. | Przedstawienie było znakomite.
Nedělej tady divadlo! | Nie rób scen!
Jenom hraje divadlo. (předstírá) | To tylko jego gra.
Musel jsem zahrát divadýlko. | Musiałem odstawić szopkę.

dívat se

patrzeć, (na TV ap.) na co oglądać coś

Na co se díváš? | Na co się patrzysz?
Na co se díváš? (v televizi) | Co oglądasz?
Dívám se na televizi. (teď) | Oglądam telewizję.
Nedívej se na mě tak. | Nie patrz tak na mnie.
Nedívejte se zpátky. | Proszę nie oglądać się za siebie.
Pozorně se dívejte. | Patrzcie uważnie.
Dívala se do zrcadla. | Patrzyła w lustro.
Díval jsem se právě z okna. | Wyglądałem właśnie przez okno.
Dívám se, že už to máš hotové. | Widzę, że masz to już gotowe.
Díval se mi přímo do očí. | Patrzył mi prosto w oczy.
Dívám se, jak vám to jde. | Patrzę, jak wam idzie.
Už ses na to díval? | Widziałeś to już?
Musím se často dívat do slovníku. | Muszę często patrzeć do słownika.
Jak se na to díváš ty? | Jak ty to widzisz?
Záleží na tom, jak se na to díváš. | Zależy od tego, jak na to spojrzysz.
Ať se na to díváš jakkoli... | Jak by na to nie patrzeć...
Dívej se na život z té lepší stránky. | Patrz na jasną stronę życia.
nedívat se na co (nebrat v úvahu) | nie uwzględniać czegoś
dívat se na koho spatra | patrzeć na kogoś z góry
dívat se do blba/prázdna | patrzeć w dal

divit se

dziwić się

To se divím. | Jestem zaskoczony.
Divil se, že jsi pořád tady. | Dziwił się, że wciąż tu jesteś.
Vůbec bych se nedivil, kdyby... | Wcale bym się nie zdziwił, gdyby...
Tak to už se nedivím, (že)... | Nie dziwię się (już), że...
Není se čemu divit. | Nie ma się czemu dziwić.
Čemu se divíš? | Co w tym dziwnego?
Světe div se! | A to niespodzianka!

divný

dziwny

Je divné, že... | To dziwne, że...
Mám divný pocit. | Mam dziwne uczucie.
Nebylo mu to (vůbec) divné. | Nie wydało mu się to (ani trochę) dziwne.
Má divný smysl pro humor. | Ma dziwne poczucie humoru.
Co je na tom divného? | Co w tym dziwnego?
Je to divný pocit. | To dziwne uczucie.
Cítím se divně. | Dziwnie się czuję.
Vypadá to divně. | Dziwnie to wygląda.
Chová se velice divně. | Zachowuje się bardzo dziwnie.
hovor. Je trošku divnej. | Jest trochę dziwny.
divný pavouk/patron | dziwak

dlouho

długo

Jak dlouho to potrvá? | Jak długo to potrwa?
Strašně dlouho jsem ho neviděl. | Bardzo długo go nie widziałem.
Dlouho jsme se neviděli! | Kopę lat!
(Za) jak dlouho po/od...? | Jak długo po/od...?
Za jak dlouho tam budeme? | Za jak długo tam będziemy?
Zůstali jsme dlouho vzhůru. | Byliśmy na nogach do późna.
Přijeli na dlouho? | Na długo przyjechali?
Je to na dlouho? (Potrvá to dlouho?) | Czy to na długo?
Tak to je na dlouho. | Wygląda na to, że to długo potrwa.
Nebude (to) trvat dlouho a/než... | Nie potrwa to długo i...
na dlouho, nadlouho | na długo
ne na dlouho | nie na długo

dlouhý

długi

Jak je to dlouhé? | Jaką to ma długość?
Je mi to dlouhé. (šaty ap.) | To jest na mnie za długie.
Mám dlouhou chvíli. | Czas mi się dłuży.
To je dlouhá historie. | To długa historia.
... je dvakrát delší než... | ... jest dwa razy dłuższy niż...
Má dlouhé vedení. | Ma spóźniony refleks.
Udělal dlouhý obličej. (zatvářil se zklamaně) | Zrobił kwaśną minę.
Dlouze vykládal o... | Długo opowiadał o...
Dlouze se na mě podívala... | Posłała mi przeciągłe spojrzenie...
Vyslovuje se dlouze. | Wymawia się jako długą głoskę.
košile s dlouhým rukávem | koszula z długim rękawem
udělat dlouhý nos na koho | zagrać komuś na nosie
natáhnout se jak široký, tak dlouhý | upaść jak długi
krátit si dlouhou chvíli čím | wypełniać sobie czymś czas
dlouhá ruka zákona | długie ramię sprawiedliwości
v dlouhém horizontu, z dlouhodobého hlediska | w dalszej perspektywie

dluh

dług m

Nadělala dluhy. | Narobiła długów.
Mám u něj dluh. | Mam u niego dług.
Topí se/Je až po krk v dluzích. | Tkwi po uszy w długach.
Už splatil svůj dluh. | Już spłacił swój dług.
Nekupuji na dluh. | Nie kupuję na raty.
Žijeme na dluh. | Żyjemy na kredyt.
Zbavil se dluhů. | Pozbył się długów.

dlužit

być winnym

Kolik ti/vám dlužím? | Ile jestem ci/państwu winien?
Dluží mi přes 500 eur. | Jest mi winien ponad 500 euro.
Dlužím ti to. | Jestem ci to winien.
Nic mu nedlužím. | Nie jestem mu nic winien.
Dlužíš mi omluvu. | Jesteś mi winien przeprosiny.
Něco mi dlužíš! | Jesteś mi coś winien!
Jsem vaším dlužníkem. | Jestem pana/pani dłużnikiem.

dnes, dnešek

dziś, dzisiaj

právě dnes | właśnie dziś
až do dnes | aż do dziś
ode dneška... (nadále) | od dzisiaj...
ode dneška za týden | od dziś za tydzień
Co děláš dnes večer? | Co robisz dziś wieczorem?
Potkal jsem ji dnes ráno. | Spotkałem ją dziś rano.
Kolikátého dnes je? | Którego dziś mamy?
Co je dnes za den? | Jaki dziś dzień?
Co není dnes, může být zítra. | Jutro też jest dzień.
Co můžeš udělat dnes, neodkládej na zítřek. | Nie odkładaj do jutra tego, co możesz zrobić dziś.

do

(dovnitř ap.) do

Dej to do tašky/ledničky. | Włóż to do torby/lodówki.
Půjdu do postele. | Położę się do łóżka.
Šla do školy. | Poszła do szkoły.
Kdy chodíš do práce? | Kiedy chodzisz do pracy?
Spadla do vody. | Wpadła do wody.
Půjdeme do vody. | Pójdziemy do wody.
Jedeme do města na nákupy. | Jedziemy do miasta na zakupy.
Odjel do Moskvy. | Wyjechał do Moskwy.
Zítra jedeme do Norska/Portugalska/Nizozemí. | Jutro jedziemy do Norwegii/Portugalii/Holandii.
Často jezdím do zahraničí. | Często jeżdżę za granicę.
Píchla se do prstu. | Ukłuła się w palec.
Musí se to přeložit do arabštiny. | Trzeba to przetłumaczyć na arabski.
Zamiloval jsem se do ní. | Zakochałem się w niej.
Jsem do ní blázen. | Oszalałem na jej punkcie.
Do toho ti nic není. | Nic ci do tego.
Nejde mi to do hlavy. | W głowie mi się to nie mieści.
Vzala si do hlavy, že ho políbí. | Wbiła sobie do głowy, że go pocałuje.
Má něco do sebe. | Coś w niej jest.
Má to něco do sebe. | Coś w tym jest.
Co to do tebe vjelo? | Co w ciebie wstąpiło?, Co cię ugryzło?
To bych do něj nikdy neřekl. | Nigdy bym się tego po nim nie spodziewał.
Je mi do pláče. | Płakać mi się chce.
Nebylo mi do smíchu. | Nie było mi do śmiechu.
Tleskejte do rytmu. | Klaszczcie w rytm.
Uvádíte mě do rozpaků. | Wprawia mnie pan/pani w zakłopotanie.
Do toho! (povzbuzování) | Naprzód!
vulg. Do prdele/hajzlu! | Ja pierdolę!
vulg. Jdi do prdele! (vypadni) | Spierdalaj!
Do třetice všeho dobrého. | Do trzech razy sztuka.

♦
(až po) do

Počkej až do konce. | Poczekaj do końca.
Do dnešního dne... | Do dzisiaj...
Počítám do pěti a... | Liczę do pięciu i...
Počkej do pěti. | Poczekaj do piątej.
Budete to mít do pondělka. (dodané ap.) | Będą to państwo mieli do poniedziałku.
Bude to hotovo do pěti dní. | To będzie gotowe do pięciu dni.
Najedl jsem se do sytosti. | Najadłem się do syta.
Svlékl se do naha. | Rozebrał się do naga.
Ostříhala se do hola. | Ogoliła się na łyso.
Byl ostříhaný do hola. | Był ostrzyżony do skóry.
Opil se do bezvědomí/němoty. | Upił się do nieprzytomności.
Do dna! | Do dna!
Do smrti dobrý? | Zostaniemy przyjaciółmi?
od rána do večera | od rana do wieczora
do té/takové míry, že... | do tego/takiego stopnia, że...
do nejmenšího detailu | w najdrobniejszych szczegółach
všichni do jednoho | każdy z nich
do hloubky (rozebrat ap.) | do głębi

doba

czas m, okres m, pora f

od té doby | od tego czasu/tej pory
od té doby co... | od czasu kiedy...
(až) do té doby | do tej pory
tou dobou | w tym czasie
touto dobou | obecnie
poslední dobou, v poslední době | ostatnimi czasy
v kteroukoli denní či noční dobu | o każdej porze dnia i nocy
v kteroukoli roční dobu | o dowolnej porze roku
po dobu (trvání) čeho | w czasie (trwania) czegoś
v současné době | dzisiaj
celou (tu) dobu | przez cały (ten) czas
ještě nějakou dobu | jeszcze jakiś czas
pracovní doba | godziny pracy
zavírací doba | godzina zamknięcia
otvírací/prodejní doba | godziny otwarcia
čekací doba | czas oczekiwania
zkušební doba (trestance ap.) | okres próbny
zkušební doba (v zaměstnání ap.) | okres próbny
na dobu určitou/neurčitou | na czas określony/nieokreślony
doba platnosti | okres ważności
doba životnosti | okres żywotności
doba bronzová | epoka brązu
držet krok/jít s dobou | iść z duchem czasu
(Dnes) je jiná doba. | Teraz są inne czasy.
Předstihl (svou) dobu. | Wyprzedził (swoją) epokę.
No to je doba! (to trvalo) | To trwało całe wieki!

doba - czas

České slovo doba se do polštiny přeloží podle kontextu mnoha výrazy, polské slovo doba se překládá jako den a označuje tedy úsek 24 hodin.

Sklep jest otwarty całą dobę. - Obchod je otevřený 24 hodin denně.

dobrý

dobry

Dobrý den. | Dzień dobry.
Dobrý večer. | Dobry wieczór.
Dobrou noc. | Dobranoc.
To je dobrý nápad! | To jest dobry pomysł!
To je dobrý. (to nevadí) | To jest w porządku.
To je dobrý. (drobné si nechte) | Reszty nie trzeba.
iron. No to je dobrý! | No to świetnie!
Tak dobrá. | No dobra.
Je to můj dobrý přítel. | To mój dobry przyjaciel.
Je dobrý v matematice/biologii. | Jest dobry z matematyki/biologii.
Snažil se udělat dobrý dojem. | Starał się zrobić dobre wrażenie.
Dnes má dobrou náladu. | Dziś ma dobry nastrój.
Je dobré vědět, že... | Dobrze wiedzieć, że...
Je to odsud dobrých deset mil. | Stąd to będzie dobrych dziesięć mil.
Ta firma má dobrou pověst. | Ta firma ma dobrą reputację.
Bude to v dobrých rukou. | Trafi w dobre ręce.
Stále se těší dobrému zdraví. | Wciąż cieszy się dobrym zdrowiem.
Mám to u ní dobré. | Darzy mnie sympatią.
Má dobré srdce. | Ma dobre serce.
Za dobré paměti... | Za dobrej pamięci...
Děláš si ze mě dobrý den? | Robisz sobie ze mnie żarty?
Každý dobrý skutek bude po zásluze potrestán. | Jak się ma miękkie serce, to trzeba mieć twardą dupę.

dobře

dobrze

Tak dobře. (souhlas) | No dobrze.
Dobře! (uznání) | Dobrze!
Udělal jsi dobře. | Dobrze zrobiłeś.
Není mi dobře. | Źle się czuję.
To zní dobře. (návrh ap.) | To brzmi obiecująco.
Myslí to dobře, ale... | Ma dobre zamiary, ale...
Dobře mu tak! | Dobrze mu tak!
Chová se dobře. | Dobrze się zachowuje.
Naši dnes hráli dobře. | Nasi dobrze dziś grali.
Je to dobře placené místo. | To dobrze płatna posada.
Tvrdý alkohol mi nedělá dobře. | Mocny alkohol źle na mnie wpływa.
Měj se dobře. | Miłego dnia!
Mám se dobře. | U mnie wszystko w porządku.
Jsou na tom dobře. (finančně ap.) | Są w dobrej sytuacji.
Měli jsme se dobře. (na dovolené ap.) | Dobrze spędziliśmy czas.
Dobře se bavte! | Dobrze się bawcie!
Všude dobře, doma nejlíp. | Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej.

docela

całkiem

Bylo to docela dobrý. | To było całkiem dobre.
Mám se docela dobře. | Mam się nieźle.
Má docela pěknou postavu. | Ma całkiem niezłą figurę.
Docela se mi to líbilo. | Całkiem mi się to podobało.
ne tak docela | niezupełnie
docela slušně | całkiem dobrze

dočkat se

doczekać się

Nemůžu se dočkat, až přijedou. | Nie mogę się doczekać, kiedy przyjadą.
Už se nemohla dočkat, až ho uvidí. | Nie mogła się doczekać, kiedy go zobaczy.
Už se nemůže dočkat. (až začne ap.) | Już nie może się doczekać.
Neboj, dočkáš se. | Spokojnie, doczekasz się.
Toho se asi nedočkáš. | Raczej się tego nie doczekasz.
Tak toho se (asi) nedočkám(e)! | Tego się (chyba) nie doczekam(y)!
Dočkali se. | Doczekali się.
Dočkají se firmy dotací? | Czy firmy doczekają się dotacji?
Tak toho se nedočkají! (to nedostanou) | Ich niedoczekanie!
Kdo si počká, ten se dočká. | Cierpliwi zostaną nagrodzeni.
Dočkej času (jako husa klasu)! | Wszystko w swoim czasie!

dodat

(zboží ap.) dodać, (zboží ap.) dostarczyć

Nedodali to zboží včas. | Nie dostarczyli towaru na czas.
Musíte dodat dvě kopie. | Należy dostarczyć dwie kopie.
Dodávají ropu do celé Evropy. | Dostarczają ropę do całej Europy.
Model se dodává v jedenácti barvách. | Ten model jest dostępny w jedenastu kolorach.

♦
(doplnit) dodać

Rád bych dodal, že... | Chciałbym jeszcze dodać, że...
K tomu není co dodat. | Nic dodać, nic ująć.
Přijdu později, dodal. | Przyjdę później, dodał.
Dodá to jídlu chuť. | To doda smaku potrawie.
To mi dodalo odvahy. | To mi dodało odwagi.
Ta zpráva mi dodala odvahy. | Ta wiadomość dodała mi odwagi.
To mi moc nedodalo. | Nie za bardzo mi to pomogło.
Dodalo jim to na sebevědomí. | Dodało im to pewności siebie.
To mu dodalo sílu, aby to dokončil. | To mu dodało siły, żeby to skończyć.
Dodal jsem si odvahy a zavolal... | Zdobyłem się na odwagę i zadzwoniłem...

dodržet

dotrzymać

Dodržel jsem slovo/slib. | Dotrzymałem słowa/obietnicy.
Nedodržel svůj slib. | Nie dotrzymał obietnicy.
Nedodrželi smlouvu. | Nie dotrzymali umowy.
V případě nedodržení smlouvy... | W przypadku niedotrzymania umowy...
Dodržíme termín. (dokončení ap.) | Zmieścimy się w terminie.
Nedodrželi stanovený termín. | Nie zmieścili się w terminie.

dodržovat

przestrzegać

Dodržujte prosím pravidla. | Proszę przestrzegać zasad.
Musíte dodržovat rychlost. | Należy przestrzegać ograniczenia prędkości.
Nedodržují rychlost. (při řízení) | Nie przestrzegają dozwolonej prędkości.
Zákony se musí dodržovat. | Należy przestrzegać prawa.
Přísně dodržujeme nařízení. | Ściśle przestrzegamy przepisów.
Musíme dodržovat rozvrh. | Musimy trzymać się planu.
dodržovat zákony | przestrzegać prawa

dohromady

razem

Snažím se to dát dohromady. | Staram się to zebrać do kupy.
Podařilo se nám dát nějak ty peníze dohromady. | Udało nam się jakoś zebrać te pieniądze.
Svedla je dohromady náhoda. | Połączył ich przypadek.
Dohromady tam bylo 40 lidí. | W sumie było tam 40 osób.
Budeme to mít dohromady. | Podzielimy się tym.
Dej se dohromady! (seber se) | Weź się w garść!
Dali se dohromady s... (pro společný cíl) | Wzięli się razem z...
Dal si to špatně dohromady. (mylný závěr) | Źle to podsumował.
dát dohromady (složit) | złożyć
jít dohromady (ladit) | pasować do siebie

docházet

chodzić

Dochází na kurzy angličtiny. | Chodzi na kurs angielskiego.
Dochází nám palivo. | Kończy nam się paliwo.
Docházejí baterky. | Wyczerpują się baterie.
Dochází mi trpělivost. | Tracę cierpliwość.
Občas dochází k tomu, že... | Czasami zdarza się, że...
Pořád jim nedochází, jak je to nebezpečné. | Nadal do nich nie dociera, jakie to niebezpieczne.
Už mu to dochází. (začíná chápat) | Zaczyna to do niego docierać.

dojem

wrażenie n

Působí to dojmem, že... | To sprawia wrażenie, że...
Jaký byl váš celkový dojem? | Jakie było państwa ogólne wrażenie?
Udělalo to na mě dobrý dojem. | Wywarło to na mnie dobre wrażenie.
Zapůsobili příznivým dojmem. | Wywarli dobre wrażenie.
Udělala na mě opravdu (velký) dojem! | Zrobiła na mnie ogromne wrażenie!
Udělal na ni velice dobrý dojem. | Zrobił na niej niezmiernie dobre wrażenie.
Snaž se udělat co nejlepší dojem. | Staraj się zrobić jak najlepsze wrażenie.
Působí dojmem schopného muže. | Sprawia wrażenie zdolnego mężczyzny.
Měl jsem (z toho) dojem, že... | Miałem wrażenie, że...
Měl jsem (takový) dojem, že je rozvedená. | Odniosłem wrażenie, że jest rozwiedziona.
Mám dojem, že (už) odešel. | Wydaje mi się, że (już) wyszedł.
Měla dojem, že slyší kroky. | Miała wrażenie, że słyszy kroki.
To zkazilo celkový dojem z... | To popsuło ogólne wrażenie...

dojít

dojść, (být spotřebován) skończyć się

Když jsem tam došel... | Kiedy dotarłem na miejsce...
Pěšky tam nedojdeš. | Na piechotę tam nie dojdziesz.
Dojdi pro něj/to! | Idź po niego/to!
Došla až ke mně. | Przyszła aż do mnie.
Dojdi taky. (přijď) | Ty też przyjdź.
Žádný dopis mi od nich nedošel. | Nie dostałem od nich żadnego listu.
Došli jsme k závěru, že... | Doszliśmy do wniosku, że...
Jak k tomu došlo? | Jak do tego doszło?
K tomu nikdy nedojde. | Do tego nigdy nie dojdzie.
Na všechno dojde. (nespěchej) | Wszystko w swoim czasie.
Počkej, až na tebe dojde řada. | Poczekaj na swoją kolej.
Už ti to došlo? | Już zrozumiałeś?
Pak mu to došlo. | Potem to do niego dotarło.
Jak jsi na to došel? | Jak na to wpadłeś?
Došel nám benzín. | Skończyła nam się benzyna.
Došly mu náboje. | Skończyły mu się naboje.
Došly baterky. | Baterie się wyczerpały.
Došel mi/mu dech. | Nie mogę/może złapać tchu.
Došla mi trpělivost. | Straciłem cierpliwość.
Kdyby došlo k nejhoršímu... | W najgorszym wypadku...

dokázat

(tvrzení ap.) co udowodnić coś

Dokázala, že je nejlepší. | Udowodniła, że jest najlepsza.
Ať to dokáže! | Niech to udowodni!
Dokaž, že nemám pravdu! | Udowodnij, że się mylę!
Dokázal svoji nevinu. | Udowodnił swoją niewinność.
Dokaž, co umíš. | Pokaż, co potrafisz.
Ale to nic nedokazuje. | Ale to niczego nie dowodzi.
... což jen dokazuje, že má pravdu. | ... co dowodzi tylko, że ma rację.

♦
(zvládnout) potrafić

Dokázali jsme to! | Udało nam się!
Ty to dokážeš! | Dasz radę!
Dokázal se s tím vypořádat. | Poradził sobie z tym.
Dokázal velké věci. | Dokonał wielkich rzeczy.
Cos tím chtěl dokázat? | Czego chciałeś w ten sposób dowieść?
Nedokáže to pochopit. | Nie jest w stanie tego zrozumieć.
Nedokážeš mě pochopit? | Nie możesz mnie zrozumieć?
To mě dokáže fakt naštvat! | To mnie doprowadzi do szaleństwa!
dokázat nemožné | dokonać niemożliwego

dokdy

do kiedy

Dokdy mám čekat? | Jak długo mam czekać?
Dokdy to má být udělané? | Do kiedy to ma być zrobione?
Počkám, dokdy budu moct. | Poczekam, ile będę mógł.

dokola

dookoła, w kółko

Musíme jet dokola. | Musimy jechać naokoło.
omílat pořád dokola co | powtarzać wciąż jedno i to samo
stále/pořád dokola | bez końca
všude dokola | wszędzie dookoła
když se to vezme dokola kolem | ogólnie rzecz biorąc, najogólniej biorąc

dokonce

nawet

Dokonce mi napsala i dopis. | Nawet napisała do mnie list.
Má dokonce i jachtu. | Ma nawet jacht.
Dokonce ani nezavolal. | Nawet nie zadzwonił.
Zúčastnila se toho dokonce čtyřikrát. | Wzięła w tym udział w sumie czterokrotnie.
nejen ... (ale) dokonce... | nie tylko ..., (ale) nawet...
ba dokonce (zdůraznění) | a nawet

dokončit

dokończyć, skończyć coś

Už dokončil školu. | Już skończył szkołę.
Hned jak to dokončím... | Jak tylko to skończę...
Kdy to dokončíš? | Kiedy to skończysz?
Nech mě dokončit větu. | Pozwól mi dokończyć zdanie.
Dokončuje svůj první román. | Kończy swoją pierwszą powieść.
Budova se dokončuje. | Budynek jest wykańczany.

dokud

dopóki, póki

Dokud nebudeš hotový... | Dopóki nie skończysz...
Dokud bude pršet, zůstaneme doma. | Dopóki nie przestanie padać, zostaniemy w domu.
Počkám, dokud nepřijdeš. | Poczekam, dopóki nie przyjdziesz.
Dokud jsem tu/tady budu já... | Dopóki jestem tu/będę tu ja...
Dokud všechno klape... | Dopóki wszystko gra...
Budu si to pamatovat, dokud budu žít. | Będę o tym pamiętać, dopóki żyję.
Dokud je pryč, můžeš používat jeho počítač. | Dopóki go nie ma, możesz korzystać z jego komputera.
Kuj železo, dokud je žhavé. | Kuj żelazo, póki gorące.
Neříkej hop, dokud nepřeskočíš. | Nie mów hop, póki nie przeskoczysz., Nie dziel skóry na niedźwiedziu.
dokud nás smrt nerozdělí | dopóki nas śmierć nie rozłączy

dole

na dole

úplně dole | na samym dole
na straně 8 dole | na stronie 8 na dole
tam/tady dole | tam/tu na dole
sedmička vlevo dole (zub) | lewa dolna siódemka
Počkám dole. | Poczekam na dole.
Bydlím dole. (o patro níže ap.) | Mieszkam na dole.
Sníh už je dole. (roztál) | Nie ma już śniegu.
Budu hned dole. | Zaraz będę na dole.
Jednou jsi dole, jednou nahoře. | Raz na wozie, raz pod wozem.

doleva

w lewo

Zahněte doleva. | Proszę skręcić w lewo.
Dejte se první ulicí doleva. | Proszę skręcić w pierwszą ulicę w lewo.
zarovnat text doleva | wyrównać tekst do lewej

dolů

w dół

Sešel dolů po schodech. | Zszedł na dół po schodach.
Nedívej se dolů. | Nie patrz w dół.
Zamířili dolů z kopce. | Zeszli w dół wzgórza.
Půjdu dolů a otevřu dveře. | Zejdę na dół i otworzę drzwi.
Klobouk dolů před kým/čím. | czapki z głów przed kimś/czymś
zaokrouhleno dolů na celá eura | zaokrąglono do pełnych euro w dół
dolů po proudu/řece | w dół rzeki
jít dolů (cena, kvalita ap.) | iść w dół

doma

w domu

U nás/vás doma. | U nas/was w domu.
Je tvůj táta doma? | Czy twój tata jest w domu?
Není doma. | Nie ma go w domu.
Chovejte se jako doma. | Proszę się czuć jak u siebie w domu.
Obvykle jíme doma. (ne v restauraci) | Zwykle jemy w domu.
Musím jít domů. | Muszę iść do domu.
sport. Budou hrát doma. (zápas) | Będą grać u siebie.
přen. V tomto oboru je (jako) doma. | Ta dziedzina to jego konik.
Aha, už jsem doma! (došly mi souvislosti) | Aha, jestem w domu!
Co je doma, to se počítá. | Ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka.
A je/máme to doma! (zajištěné) | Załatwione!
Doma není nikdo prorokem. | Nikt nie jest prorokiem we własnym kraju.
Všude dobře, doma nejlíp. | Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej.
doma dělaný/vyráběný | domowej roboty
návrat domů (z války ap.) | powrót do domu

domácí

domowy, (tuzemský) krajowy

Je to domácí typ. (nechodí do společnosti) | Jest domatorem.
Kdo u vás doma dělá domácí práce? | Kto u was zajmuje się domem?
Byla obětí domácího násilí. | Była ofiarą przemocy domowej.
Prohráli na domácí půdě. (hřišti) | Przegrali na własnym boisku.
sport. Domácí nakonec zvítězili. | Ostatecznie wygrali gospodarze.
Dostal týden domácího vězení. | Dostał tygodniowy szlaban.
domácí vězení (soudem nařízené) | areszt domowy
domácí spotřebiče | sprzęty domowe
domácí kuchyně | domowa kuchnia
domácí zvířata | zwierzęta domowe

domluvit (se)

(dojednat) umówić (się), (dorozumět se) porozumieć się

Domluveno! | Umowa stoi!
Domluvil jsem si schůzku s... | Umówiłem się na spotkanie z...
Domluvili jsme se na středu. (schůzku) | Umówiliśmy się na środę.
Domluvili se, že tam půjde místo ní. | Umówili się, że pójdzie tam zamiast niej.
Už je to domluvené. | Już zostało to uzgodnione.
Nedomluvím se. | Nie dogadam się.
Domluvíš se anglicky? | Umiesz dogadać się po angielsku?
Domluví se plynně francouzsky. | Mówi płynnie po francusku.
Domlouvají se rusky. | Rozmawiają po rosyjsku.

♦
(dokončit řeč) domówić

Ještě jsem nedomluvil! | Jeszcze nie skończyłem!
Nechte mě prosím domluvit. | Proszę mi pozwolić skończyć.
My už jsme spolu domluvili. | Nie mamy sobie nic więcej do powiedzenia.
Zkusím mu domluvit. | Spróbuję przemówić mu do rozsądku.

donekonečna

bez końca, w nieskończoność, bezustannie

donekonečna omílat/opakovat | powtarzać/wałkować coś bez końca
protahovat/zdržovat co donekonečna | przeciągać/przedłużać coś bez końca
Nemůžeme čekat (až) donekonečna. | Nie możemy czekać w nieskończoność.

donutit

koho k čemu zmusić kogoś do czegoś

Donutím ho přijít. | Zmuszę go do przyjścia.
K tomu mě nikdo nedonutí. | Nikt mnie do tego nie zmusi.
Byl jsem donucen to podepsat. | Zmuszono mnie, żebym to podpisał.
Byl donucen k rezignaci. | Został zmuszony do rezygnacji.
Donutili ho k přiznání viny. | Zmusili go, by przyznał się do winy.
Byli jsme donuceni přijmout to. | Byliśmy zmuszeni to przyjąć.
To mě donutilo podstoupit/podniknout... | Zmusiło mnie to podjąć...
donucovacími prostředky | stosując środki przymusu

doopravdy

naprawdę

Jak to bylo doopravdy? | Jak to było naprawdę?
Doopravdy lže. | On naprawdę kłamie.
Byl to on. – Doopravdy? | To był on. – Naprawdę?
Nevím, kolik jim doopravdy je. | Nie wiem, ile tak naprawdę mają lat.
Škola doopravdy začíná zítra. | Tak naprawdę szkoła zaczyna się jutro.

dopadnout

(padnout dolů) upaść

dopadnout na zem | upaść na ziemię
Měkce dopadl. | Miał miękkie lądowanie.
Velké těleso dopadlo na Zem. | Wielki obiekt zderzył się z Ziemią.
Zákon dopadne na všechny uživatele. | Prawo dotknie wszystkich użytkowników.
Paprsky dopadají šikmo... | Promienie padają ukośnie...

♦
(dosáhnout výsledku) jak wypaść jak, (skončit) skończyć się

dopadnout dobře/špatně | wypaść dobrze/źle
Všechno dopadlo dobře. | Wszystko dobrze się skończyło.
Doufám, že to dobře dopadne. | Jestem dobrej myśli.
Tak jak jsi dopadl? (uspěl ap.) | Więc jak wypadłeś?
Dopadli nejlépe. | Wypadli najlepiej.
Nedopadlo to podle plánu. | Nie wszystko poszło zgodnie z planem.
To jsem zvědav, jak tohle dopadne. | Ciekaw jestem, jak to wypadnie.
Strana dopadla ve volbách špatně. | Partia źle wypadła w wyborach.
Všechno nakonec dobře dopadne. | Wszystko będzie dobrze.

♦
(chytit) koho złapać kogoś

Dopadli jsme ho při činu. | Złapaliśmy go na gorącym uczynku.
Nebyl nikdy dopaden. | Nigdy go nie złapano.
Nakonec ho dopadli v Praze. | W końcu złapali go w Pradze.

doplatit

(úplně zaplatit) dopłacić, zapłacić

Kdo to doplatí? | Kto zapłaci resztę?
Budete muset doplatit deset eur. | Trzeba będzie dopłacić dziesięć euro.
S takovou se nedoplatíš. | Nie będziesz w stanie zapłacić takich rachunków.
Ti se nedoplatí! | Zapłacą za to jak za zboże!

♦
(utrpět újmu) na co przypłacić coś czymś, (za)płacić

Na tohle doplatíš. | Kiedyś za to zapłacisz.
Doplatil na svou nepozornost životem. | Swoją nieostrożność przypłacił życiem.
Kdo doplatí na globální oteplování? | Kto poniesie konsekwencje globalnego ocieplenia?
Doplácí na svou důvěřivost. | Płaci za swoją naiwność.
Není divu, že na to doplácí její studium. | Nic dziwnego, że cierpią na tym jej studia.
Nejvíc na to doplatil on. | On na tym najbardziej ucierpiał.
Na ty své podrazy jednou doplatí. | Kiedyś zapłaci za te swoje przekręty.
Doplácejí na to oni. (na cizí zavinění ap.) | Oni za to płacą.

doplnit

uzupełnić, (dodat chybějící) dopełnić, (říct) dodać

Musíme doplnit palivo. | Musimy uzupełnić paliwo.
Doplňte chybějící slova. | Należy uzupełnić brakujące słowa.
Chcete (ještě) něco doplnit? (dodat) | Macie (jeszcze) coś do dodania?
Jen bych doplnil, že... | Chciałbym tylko uzupełnić, że...
Měl by sis doplnit jídelníček o vitamíny. | Powinieneś uzupełnić swoją dietę o witaminy.
Výborně se doplňujeme. | Znakomicie się uzupełniamy.
doplnit zásoby | uzupełnić zapasy
jen pro doplnění | dla uzupełnienia

doporučit

polecić

Co byste mi doporučil/doporučujete? | Co by mi pan polecił?
Mohu to (vřele) doporučit. | Mogę to (gorąco) polecić.
To nedoporučuji. | Tego nie polecam.
Doporučil mi, abych vám zavolal. | Polecił mi, żebym do państwa zadzwonił.
Doporučuje se... | Zaleca się...
Nepřekračujte doporučenou denní dávku. | Nie należy przekraczać zalecanej dziennej dawki.
doporučená cena (prodejní) | sugerowana cena
na doporučení koho | z czyjegoś polecenia

dopředu

(posun vpřed) do przodu, naprzód

Dívej se dopředu! | Patrz przed siebie!
Musíme myslet dopředu. | Musimy być bardziej przewidujący.
Sednu si dopředu. (v autě) | Usiądę z przodu.
posunout hodiny dopředu (ručičky) | przestawić zegar do przodu
posunout hodiny dopředu (na letní čas) | przestawić zegar do przodu

♦
(předem) z wyprzedzeniem, z góry

Věděl jsem to dopředu. | Wiedziałem o tym już wcześniej.
Bylo to dojednané/domluvené dopředu. | To było z góry ustalone.
Nestresuj se (zbytečně) dopředu. | Nie martw się na zapas.
Musíte si to zarezervovat dopředu. | Rezerwację trzeba robić z wyprzedzeniem.
na několik let dopředu | na kilka lat z góry

dorazit

kam dotrzeć gdzieś, (dobít) dobić

Kdy tam dorazíš? | Kiedy tam dotrzesz?
Když jsem dorazil do Tunisu... | Kiedy dotarłem do Tunisu...
Zavolám, až dorazím na letiště. | Zadzwonię, jak dotrę na lotnisko.
Ještě nedorazili. | Jeszcze nie przyjechali.
Dorazili jsme tam včas. | Dotarliśmy tam na czas.
Do šesti dorazíme do města. | Dotrzemy do miasta przed szóstą.
Doraz to! (pití) | Dopij to!
To mě dorazilo! (už toho mám dost) | Już mam tego dosyć.

dosáhnout

čeho osiągnąć coś, (úrovně ap. též) sięgnąć

Dosáhl svého cíle. | Osiągnął swój cel.
Čeho tím dosáhneš? | Co osiągniesz w ten sposób?
Ničeho jsme nedosáhli. | Niczego nie osiągnęliśmy.
Dosáhli vítězství/úspěchu. | Osiągnęli zwycięstwo/sukces.
Dosáhla uznání. | Zyskała uznanie.
Nedosáhli dohody. | Nie osiągnęli porozumienia.
Něčeho v životě dosáhl. | Osiągnął coś w życiu.
Hladce dosáhl vítězství. | Wygrał z łatwością.
Teploty dosáhly 30 stupňů. | Temperatury sięgnęły 30 stopni.
Nedosáhnu na horní polici. | Nie dosięgam do górnej półki.
Škody dosáhly částky... | Straty sięgnęły kwoty...
Zisky celkem dosáhly 50 milionů. | Zyski wyniosły ogółem 50 milionów.
Hodnoty dosáhly rekordní úrovně. | Wartości osiągnęły rekordowy poziom.
Dosáhla plnoletosti/zletilosti. | Osiągnęła pełnoletniość.
Musí vždycky dosáhnout svého. | Zawsze musi postawić na swoim.
dosáhnout na dno (ve vodě) | sięgnąć dna
dosáhnout vrcholu | osiągnąć szczyt

dosahovat

sięgać, osiągać, (částka) wynosić

Hladina dosahovala až k... | Poziom wody sięgał aż do...
Škody dosahovaly několika milionů. | Straty sięgały kilku milionów.
Teploty dosahují v průměru... | Temperatury sięgają przeciętnie...
Ceny dosahují závratné výše. | Ceny szybują w górę.
Investice dosahující celkem výše... | Inwestycje sięgają ...
Ani zdaleka nedosahuje úrovně jiných... | W najmniejszym stopniu nie dorównuje innym...

doslova

dosłownie, (slovo od slova) słowo w słowo

Opakuji to doslova. | Powtarzam to słowo w słowo.
Bere všechno doslova. | Wszystko bierze dosłownie.
Bylo to doslova dech beroucí. | Dosłownie zapierało dech w piersiach.

dospět

(dosáhnout zralosti) wydorośleć, dojrzeć

Kdy konečně dospěješ? | Kiedy w końcu dorośniesz?
Už je dospělá. | Już jest dorosła.

♦
(k názoru ap.) k čemu dojść do czegoś

Dospěl jsem k závěru, že... | Doszedłem do wniosku, że...
Dospěli jsme k dohodě. | Doszliśmy do porozumienia.
Nedospěli jsme k jednomyslnému rozhodnutí. | Nie podjęliśmy jednomyślnej decyzji.
Dospělo to tak daleko, že... | Doszło do tego, że...

♦
(dostat se) dojść

Když jsme dospěli k cíli...
Kiedy osiągnęliśmy cel podróży...

dost

dość, dosyć

Máme dost času. | Mamy dosyć czasu.
Měli jste dost? (o jídle) | Wystarczyło wam?
Je dost chytrá na to, aby to věděla. | Jest wystarczająco inteligentna, żeby to pojąć.
Už toho mám dost. | Mam już tego dosyć.
Začínám toho mít dost. | Zaczynam mieć tego dość.
Tak teď už toho mám dost! | No teraz to już mam tego dosyć!
Tak (už) dost! | Dość tego!
Je dost chladno. | Jest dosyć chłodno.
hovor. Je dost dobrej. | Jest dosyć dobry.
Znám tě už dost dlouho. | Znam cię już dosyć długo.
Bude to o dost těžší. | Będzie to sporo trudniejsze.
Tak jsem tady. – No to je dost! | Już jestem. – Nareszcie!
No to je dost! (no sláva) | No w końcu!
dost často | całkiem często
víc než dost | aż za dużo

dostat

dostać, otrzymać

Mohu dostat ještě jednu kávu? | Czy mogę prosić o jeszcze jedną kawę?
Dostal jsem to darem od... | Dostałem to w prezencie od...
Dostala přidáno. (na platu) | Dostała podwyżkę.
Dostal jsem vízum. | Dostałem wizę.
Kde se to dostane koupit? | Gdzie to można dostać?
Už měsíc jsem od něj nedostal zprávu. | Od miesiąca nie dostałem od niego żadnej wiadomości.
Dostala jméno po matce. | Dostała imię po matce.
Dostal jsem hlad. | Jestem głodny.
Dostávám žízeň. | Zaczynam być spragniony.
Dostal jsem chuť na pivo. | Napiłbym się piwa.
Dostal jsem rýmu. | Dostałem kataru.
Dostala chřipku. | Złapała grypę.
Dostal z toho málem infarkt. | Prawie dostał od tego zawału.
Dostal jsem padáka. | Wylali mnie.
Dostal jsem vztek. | Wkurzyłem się.
Dostal pokutu za rychlost. | Dostał mandat za przekroczenie prędkości.
Dostal, co si zasloužil. | Dostał to, na co zasłużył.
Konečně dostal rozum. (přestal dělat hlouposti) | Nareszcie zmądrzał.
Dostal kopačky. (od přítelkyně) | Rzuciła go dziewczyna.
Dostali jsme vynadáno/expr. sprďana. | Dostaliśmy burę/ochrzan.
Ty dostaneš! | Zaraz dostaniesz!
Dostane co proto! | Dostanie za swoje!
Nemůžu to dostat ven. | Nie mogę tego wyciągnąć.
Já to z něho dostanu. | Wyciągnę to z niego.
Dostal jsem tě! | Mam cię!
Ten vtip mě dostal! | Ten dowcip rozśmieszył mnie do łez!
Dostáváte? (otázka v obchodě) | Czy ktoś już pana/panią obsługuje?
Není to momentálně k dostání. | W tym momencie jest to niedostępne.
Je to těžko k dostání. | Ciężko to zdobyć.
Kde je to k dostání? | Gdzie to można dostać?

dostat se

kam dostać się, dotrzeć gdzieś

Jak se dostanu do...? | Jak mogę się dostać do...?
Dostanu se tam autem? | Czy mogę tam dojechać samochodem?
Nemůžu se dostat dovnitř. | Nie mogę się dostać do środka.
Dostal se do potíží. | Wpadł w tarapaty.
Dostal se do křížku se zákonem. | Wszedł w konflikt z prawem.
K tomu se dostanu později. | Zajmę się tym później.
Takhle se nikam nedostaneme. (v řešení ap.) | W ten sposób do niczego nie dojdziemy.
Na každého se dostane. | Starczy dla wszystkich.
Z toho se dostaneš. (z nemoci ap.) | Wyjdziesz z tego.
Jak jsi se k tomu dostal? | Jak do tego doszedłeś?
Dostala se mi do ruky jeho nová knížka. | Wpadła mi w ręce jego nowa książka.
Dostala se na vysokou (školu)? | Dostała się na uniwersytet?
Dostal jsem se do užšího výběru. | Dostałem się do wąskiego grona kandydatów.
Nedostal se mezi nejlepších deset. | Nie dostał się do pierwszej dziesiątki.
... a tím se dostáváme k... | ... a w ten sposób dochodzimy do...

dosud, doposud

dotychczas, (trvání) jeszcze

od roku 1990 až dosud | od roku 1990 aż do dziś
Dosud nedorazili. | Dotychczas nie dotarli.
Nikdo si dosud nestěžoval. | Nikt się dotąd nie skarżył.
Dosud je to v záruce. | Nadal jest na gwarancji.
Dosud jsem nedostal odpověď. | Do tej pory nie dostałem odpowiedzi.

dotknout se

dotknąć, (urážkou ap.) koho znieważyć, obrazić kogoś

Nábytek zůstal nedotčen. | Meble pozostały nietknięte.
Doufám, že jsem se vás nedotkl. | Mam nadzieję, że pana/pani nie uraziłem.
Byla hluboce dotčena. | Czuła się głęboko dotknięta.
Dotkl jsem se jejích citů. | Uraziłem jej uczucia.
Dotkla se několika kontroverzních témat. | Poruszyła kilka kontrowersyjnych tematów.
Nedotýkat se! | Nie dotykać!
Nedotýkej se mě! | Nie dotykaj mnie!
To se v jistém smyslu dotýká nás všech. | To w pewnym sensie dotyka nas wszystkich.
Všichni, kterých se to dotýká... | Wszyscy, których to dotyczy...

doufat

v co mieć nadzieję na coś

Doufám, že ano/ne. | Mam nadzieję, że tak/nie.
Doufejme, že... | Miejmy nadzieję, że...
No, doufejme! | Miejmy nadzieję!
Jen doufám, že... | Mam tylko nadzieję, że...
Už jsem (ani) nedoufal. | (Prawie) Straciłem nadzieję.
Doufáme ve vítězství. | Wierzymy w zwycięstwo.
V to ani nemůžeme doufat. | Płonne nadzieje.
Pevně jsem doufal, že tu zkoušku udělám. | Mocno wierzyłem, że zdam ten egzamin.
doufat v nemožné | wierzyć wbrew nadziei

dovést¹

koho kam zaprowadzić kogoś dokądś, doprowadzić

Dovedu vás tam. | Zaprowadzę was/pana/panią/państwa tam.
Dovedl ji s sebou. | Przyprowadził ją ze sobą.
Dovedla nás do jeho kanceláře. | Zaprowadziła nas do jego biura.
Dovedl tým k vítězství. | Doprowadził zespół do zwycięstwa.
To mě dovádí k šílenství/nepříčetnosti. | To mnie doprowadza do szału.
dovést co do konce | doprowadzić coś do końca

dovést²

dělat co potrafić, umieć coś zrobić

Dovedeš (udělat) stojku? | Umiesz stanąć na rękach?
Ještě nedovede psát. | Jeszcze nie umie pisać.
To nedovede každý. | Nie każdy to potrafi.
Dovede se pěkně naštvat. | Potrafi się nieźle wściec.
Dovede mě rozesmát. | Potrafi mnie rozbawić.
Dovedeš si to představit? | Potrafisz to sobie wyobrazić?
Nedovede to pochopit. | Nie jest w stanie tego zrozumieć.
Dobrý právník dovede divy. | Dobry prawnik może zdziałać cuda.

dovnitř

do środka

Pusť mě dovnitř! | Wpuść mnie do środka!
Pojďme dovnitř! | Wejdźmy do środka!
Zasuňte to dovnitř. | Proszę wsunąć to do środka.
Vřítil se dovnitř. | Wtargnął do środka.
V(y)točte chodidla směrem dovnitř. | Proszę obrócić stopy do środka.

dovolená

urlop m

Kam jedete na dovolenou? | Gdzie jedziecie na urlop?
Jsme tady na dovolené. | Jesteśmy tu na urlopie.
Vezmu si dovolenou. | Wezmę urlop.
Dovolenou jsme strávili na horách. | Urlop spędziliśmy w górach.
Udělám to o dovolené. | Zrobię to na urlopie.
Ještě se nevrátil z dovolené. | Jeszcze nie wrócił z urlopu.
Zaměstnanci jsou na nucené dovolené. (pro nedostatek práce) | Pracownicy są na przymusowym urlopie.
Je na mateřské dovolené. | Jest na urlopie macierzyńskim.
tři týdny placené dovolené | trzy tygodnie płatnego urlopu
krátká dovolená na venkově | krótki urlop na wsi
zdravotní dovolená (pro zranění) | urlop zdrowotny
jednodenní dovolená | urlop jednodniowy

dovolit

pozwolić

Dovolíte?, S dovolením! | Przepraszam!
Dovolte, abych se představil. | Państwo pozwolą, że się przedstawię.
To nedovolím. | Nie pozwolę na to.
Dovolila mi to používat. | Pozwoliła mi z tego korzystać.
Jestli dovolíte... | Za pozwoleniem...
Kdo ti to dovolil? | Kto ci na to pozwolił?
No dovolte! | Wypraszam sobie!
Požádám ho o dovolení. | Poproszę go o pozwolenie.
Udělal to bez (mého) dovolení. | Zrobił to bez (mojego) pozwolenia.

dovolit si

udělat co śmieć coś zrobić

To si nemůžeme dovolit. | Nie możemy sobie na to pozwolić.
Mohl by si to klidně dovolit. | Mógłby sobie na to spokojnie pozwolić.
Nemohou si dovolit další skandál. | Nie mogą sobie pozwolić na kolejny skandal.
Dovolil jsem si přinést... | Pozwoliłem sobie przynieść...

dovolovat si

pozwalać sobie

Dovoluji si požádat vás... | Pozwalam sobie prosić państwa o...
Co si to dovolujete! | Na co sobie pan(i) pozwala!
Moc si dovoluje. | Pozwala sobie na zbyt wiele.
Nedovoluj si na mě! | Nie pozwalaj sobie!

dozadu

do tyłu

Přetoč to dozadu. (film na kazetě ap.) | Przewiń do tyłu.
Sednu si dozadu. (v autě) | Usiądę z tyłu.
Podívej/Otoč se dozadu. | Spójrz do tyłu.
Ustupte dozadu! | Proszę się cofnąć!
zepředu dozadu | z przodu do tyłu

dozvědět se

dowiedzieć się

Jak se to dozvěděli? | Jak się o tym dowiedzieli?
Dozvěděl se to. | Dowiedział się o tym.
Jestli se to dozví... | Jeśli się o tym dowie...
To se nikdy nesmějí dozvědět. | Nie powinni się o tym nigdy dowiedzieć.
To se brzy dozvíš. | Wkrótce się dowiesz.
Dozvídám se, že... | Dowiaduję się, że...
Dozvídám se to jako poslední. | Dowiaduję się o tym jako ostatni.

drahý

drogi

Je to na mě příliš drahé. | To jest dla mnie za drogie.
Bylo by to poněkud drahé. | Byłoby to trochę za drogie.
Bude to tak (mnohem) dražší. | W ten sposób będzie to (o wiele) droższe.
Nakupuje v nejdražších obchodech. | Robi zakupy w najdroższych sklepach.
Drahá Evo/Drazí přátelé... | Droga Ewo/Drodzy przyjaciele...
Draze zaplatili za... | Słono zapłacili za...
Bylo tam dost draho. | Było tam dosyć drogo.
V Tokiu je draho. | W Tokio jest drogo.
To tě přijde draho! | To cię będzie drogo kosztowało!
levně koupit a draze prodat | tanio kupić, drogo sprzedać
mnohem dráž než... | znacznie drożej niż...
dvakrát/třikrát dráž(e) | dwa/trzy razy drożej
moje drahá polovička (partner) | moja druga połowa

druhý

drugi

Skončil/Doběhl druhý. | Zajął drugie miejsce.
Druhého dne... | Na drugi dzień...
To je druhá strana mince. | To jest druga strona medalu.
Jako každý druhý... | Jak każdy inny...
Druhého takového nenajdeš. | Drugiego takiego nie znajdziesz.
Zeptej se někoho druhého. | Zapytaj kogoś innego.
Je to druhý Maradona. | To drugi Maradona.
Tady je můj druhý domov. | Tu jest mój drugi dom.
Pomáhají jeden druhému. | Pomagają jeden drugiemu.
Pěkně jedno po druhém. (dle důležitosti ap.) | Po kolei.
každý druhý den | co drugi dzień
na jedné straně... a na druhé straně | z jednej strony... z drugiej strony
za druhé (ve výčtu) | po drugie
mat. na druhou (umocněný) | do potęgi drugiej
mat. druhá odmocnina | pierwiastek drugiego stopnia
půl druhého | półtora
druhý jmenovaný/uvedený (ze dvou) | drugi wspomniany/wymieniony
mé druhé já | moje drugie ja
z druhé ruky (informace ap.) | z drugiej ręki
hrát druhé housle (mít podřadnější pozici) | grać drugie skrzypce

držet

trzymać

Drž to pevně. | Trzymaj to mocno.
Drž (a nemel se). | Stój spokojnie (i nie kręć się).
Drž hubu! | Zamknij się!
Auto dobře drží na silnici. | Samochód dobrze trzyma się drogi.
Nálepka na zdi nedrží. | Naklejka odkleja się ze ściany.
Nedrží to tvar. | Nie trzyma to kształtu.
Držím ti palce! | Trzymam za ciebie kciuki!
Držím ti místo. | Trzymam dla ciebie miejsce.
Drželi minutu ticha. | Uczcili to minutą ciszy.
Nedrží slovo. | Nie potrafi dotrzymać słowa.
Drží světový rekord. | Należy do niego rekord świata.
Drží (po)spolu. (svorně ap.) | Trzymają się razem.
držet krok s kým | dotrzymywać komuś kroku
držet basu s kým | trzymać z kimś sztamę
držet si koho od těla | trzymać się od kogoś z daleka

držet se

trzymać się

Pevně se držte. | Trzymajcie się mocno.
Drž se! (povzbuzení ap.) | Trzymaj się!
Držte se pohromadě. | Trzymajcie się razem.
Toho se drž! | Trzymaj się tego!
Drž se vpravo. (na silnici ap.) | Trzymaj się prawej strony
Drž se pokynů! | Postępuj zgodnie z instrukcjami!
Drž se od něj dál. | Trzymaj się od niego z daleka.
Sotva se držím na nohou. | Ledwo trzymam się na nogach.
Teploty se drží kolem nuly. | Temperatura utrzymuje się w okolicach zera.

dřevo

drewno n

přen. Spí jako dřevo. | Śpi jak kamień.
Zaklepej to na dřevo! | Odpukaj w niemalowane drewno!
Je (to) dřevo. (nemehlo na pohyb) | Ma dwie lewe ręce.
Na tenis jsem (hrozné) dřevo. | Jestem beznadziejny w tenisie.
tvrdé/měkké dřevo | twarde/miękkie drewno
práce se dřevem | obróbka drewna
dřevo na otop | drewno na opał
peníze na dřevo (hned při koupi) | gotówka
zaplatit na dřevo | płacić gotówką

dřevo - drewno

České slovo dřevo se do polštiny přeloží jako drewno, polské slovo drzewo znamená v češtině strom.

dřít

harować

Celý týden dře v továrně. | Cały tydzień haruje w fabryce.
Nedři se moc. | Nie przemęczaj się.
Dřu jako mezek/do roztrhání těla. | Haruję jak wół.
Musím (se) dřít na zkoušku. | Muszę wkuwać na egzamin.
Dveře dřou o zem. | Drzwi ocierają o podłogę.
Ty kalhoty mě dřou. | Obcierają mnie te spodnie.

dřív

wcześniej, (kdysi) dawniej

Mohu přijít dříve? | Czy mogę przyjść wcześniej?
Jste tu (o půl hodiny) dřív. | Jest pan(i) (pół godziny) za wcześnie.
Zítra musíme vstát dřív! (ráno) | Jutro musimy wstać wcześniej!
Čím dřív, tím lépe. | Im wcześniej, tym lepiej.
Dodělej to co nejdříve. | Dokończ to jak najszybciej.
Dřív než přijde... | Zanim przyjdzie...
Měl jsi mi to říct dřív! | Powinieneś mi to powiedzieć wcześniej!
Dřív to bylo jinak. | Kiedyś było inaczej.
Nevím, kam dřív skočit/co dřív. | Nie wiem od czego zacząć.
dřív než bylo (na)plánováno | wcześniej niż planowano
dřív nebo později | wcześniej czy później
dřív než bys řekl švec | zanim się obejrzysz

duch

duch m

Byl duchem nepřítomný. | Był nieobecny duchem.
V duchu jsem si říkal... | Mówiłem sobie w duchu...
Duchem je pořád mladý. | Jest wciąż młody duchem.
Neklesejte na duchu! | Nie traćcie ducha!
Pojali to ve stejném/v novém duchu. | Zrozumieli to w tym samym/w nowym znaczeniu.
Duch svatý | Duch Święty
V zdravém těle zdravý duch. | W zdrowym ciele zdrowy duch.

důležitý

ważny

Tamto není (tak) důležité. | To nie jest (aż tak) ważne.
Tohle je mnohem důležitější než... | To jest znacznie ważniejsze niż...
Nejdůležitější je... | Najważniejsze to...
To je jen málo důležité. | To jest mało ważne.
To je pro ně velmi důležité. | To dla nich bardzo ważne.
Vypadá to důležitě. | Wygląda na to, że to ważne.
Přikládá tomu velkou důležitost. | Przykłada do tego wielką wagę.
Dělá se důležitým., Chová se důležitě. | Woda sodowa uderzyła mu do głowy.
životně důležitý | na wagę życia
úkol nejvyšší důležitosti (upřednostněný) | zadanie najwyższej wagi
podle důležitosti | według ważności

duše

dusza f, (pneumatiky) dętka f

Ve skrytu duše jsem doufal... | W głębi duszy miałem nadzieję...
Z duše ho nenávidí. | Nienawidzi go z całego serca.
Nebyla tam ani živá duše. | Nie było tam żywej duszy.
Mluvíte mi z duše. | Święte słowa!
Promluvil jsem mu do duše. | Powiedziałem mu parę słów do słuchu.
Celý den chodí jako tělo bez duše. | Cały dzień chodzi jak struty.
Vypustila duši. (zemřela) | Wyzionęła ducha.
Upsal duši ďáblu. | Zaprzedał duszę diabłu.
Na mou duši! | Słowo daję!, Jak Boga kocham!
Byla v něm malá dušička. | Miał duszę na ramieniu.
Duševní vlastnictví musí být chráněno. | Własność intelektualna musi być chroniona.
Je duševně nemocný. | Jest chory umysłowo.

důvěřovat

komu ufać komuś

Důvěřuj mi! | Zaufaj mi!
Dá se mu důvěřovat? | Czy można mu zaufać?
Proč nám nedůvěřují? | Dlaczego nam nie ufają?
Vůbec mi nedůvěřuje. | W ogóle mi nie ufa.
Vzájemně si důvěřujeme. | Ufamy sobie nawzajem.
Přátelé, kterým nejvíc důvěřuje... | Przyjaciele, do których ma największe zaufanie...

důvod

powód m

Z jakého důvodu? | Z jakiego powodu?
Není důvod se obávat. | Nie ma powodu do obaw.
Jaký jste k tomu měl důvod? | Jakie miał pan ku temu powody?
Musíte k tomu mít dobrý důvod. | Musi mieć pan(i) ku temu dobry powód.
Udělal to zcela bez důvodu. | Zrobił to całkiem bez powodu.
Zrušili to bez udání důvodu. | Odwołali to bez podania powodu.
Neuvedli žádné důvody... | Nie podali żadnych powodów...
Je důvodné podezření, že... | Uzasadnione jest podejrzenie, że...
z důvodu čeho | z powodu czegoś

dveře

drzwi plt nmp

Zavři za sebou dveře. | Zamknij za sobą drzwi.
Přivřel jsem dveře. | Przymknąłem drzwi.
Nechal dveře dokořán. | Zostawił drzwi otwarte na oścież.
Počkejte za dveřmi. | Proszę poczekać za drzwiami.
Jděte hlavními/předními dveřmi. | Proszę wejść głównymi drzwiami.
Zabouchl jsem si dveře. | Zatrzasnąłem sobie drzwi z kluczem w środku.
Zavřela mi dveře před nosem. | Zamknęła mi drzwi przed nosem.
Přivřel/Přibouchl si ruku do dveří. | Przytrzasnął mu rękę drzwiami.
Potkali jsme se ve dveřích. | Spotkaliśmy się w drzwiach.
Léto je přede/za dveřmi. | Lato puka do drzwi.
Vyrazil jsem s ním dveře. | Wyrzuciłem go za drzwi.
zazvonit/zaklepat u čích dveří | zadzwonić/zapukać do czyichś drzwi
den otevřených dveří | dzień otwartych drzwi
jednání za zavřenými dveřmi | rozmowy za zamkniętymi drzwiami
nechat (si) otevřené dveře (v záloze ap.) | zostawić sobie otwartą furtkę
pootevřít si dveře kam (do nového prostředí ap.) | otworzyć sobie drzwi gdzieś
ukázat komu dveře (vyhodit ho) | pokazać komuś drzwi

dýchat

oddychać

Dýchejte zhluboka. | Proszę głęboko oddychać.
Ještě dýchá. (žije) | Jeszcze oddycha.
Ztěžka dýchal. | Oddychał z trudem.
Nemůžu dýchat. | Nie mogę oddychać.
Tady se nedá dýchat. | Tu nie ma czym oddychać.
Těžko se mi dýchá. | Ciężko mi się oddycha.
Dýchal si na prsty. (kvůli zimě) | Chuchał w dłonie.
Nechali ho dýchnout (do balónku). | Kazali mu dmuchać w balonik.
Napětím ani nedýchali. | W napięciu wstrzymali oddech.
dát komu umělé dýchání | zrobić komuś sztuczne oddychanie
dýchání z úst do úst | oddychanie metodą usta-usta